{"id":618,"date":"2019-05-10T17:56:29","date_gmt":"2019-05-10T15:56:29","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinablog.pl\/?p=618"},"modified":"2019-05-10T17:56:29","modified_gmt":"2019-05-10T15:56:29","slug":"tympanon-z-vezelay","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618","title":{"rendered":"Tympanon z V\u00e9zelay"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-drop-cap\">Dzisiaj opowiem Wam o dekoracji rze\u017abiarskiej typanonu z V\u00e9zelay. Ale najpierw kilka s\u0142\u00f3w wst\u0119pu. Funkcjonowanie rze\u017aby roma\u0144skiej by\u0142o \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z architektur\u0105. Zdobi\u0142a portale, o\u015bcie\u017ca, archiwolty, belki nadpro\u017cy a czasem rozlewa\u0142a si\u0119 na ca\u0142\u0105 fasad\u0119. Wewn\u0105trz budowli skupia\u0142a si\u0119 na kolumnach, gromadzi\u0142a na kapitelach, a w wyj\u0105tkowych przypadkach &#8211; wype\u0142nia\u0142a trzony filar\u00f3w. Jednak o jej znaczeniu dla wiernych \u015bwiadczy\u0142o nie tylko to gdzie by\u0142a umieszczana, ale jakie opowie\u015bci przedstawia\u0142a.  <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kamienne opowie\u015bci<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"840\" height=\"452\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/conques.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-669\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/conques.jpg 840w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/conques-300x161.jpg 300w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/conques-768x413.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 840px) 100vw, 840px\" \/><figcaption><strong>Tympanon z przedstawieniem S\u0105du Ostatecznego w ko\u015bciele Sainte-Foy w Conques <\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>W \u015bredniowieczu religia chrze\u015bcija\u0144ska przenika\u0142a ka\u017cdy aspekt \u017cycia. Jednak, aby podstawy wiary mog\u0142y dotrze\u0107 do wiernych, musia\u0142y zosta\u0107 odpowiednio przekazane. Liturgi\u0119 mszy sprawowano w \u0142acinie, j\u0119zyku niezrozumia\u0142ym dla szerokich grup ludzi. Jedynie kazania wyg\u0142aszane by\u0142y w j\u0119zykach rodzimych. To one przybli\u017ca\u0142y historie biblijne, dogmaty wiary czy pouczenia zawarte w przypowie\u015bciach. Aby tre\u015bci te utrwala\u0142y si\u0119 w pami\u0119ci wiernych, by\u0142y wybierane na tematy dla rze\u017abionych opowie\u015bci.  <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"555\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/autun.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-626\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/autun.jpg 800w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/autun-300x208.jpg 300w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/autun-768x533.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption><em><strong>Anio\u0142 budz\u0105cy Trzech Kr\u00f3li<\/strong><\/em><strong>, kapitel z katedry \u015bw. \u0141azarza w Autun, XII w.<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Tematyka by\u0142a szeroka: od scen eschatologicznych (np. S\u0105d Ostateczny) na fasadach ko\u015bcio\u0142\u00f3w, po scenki z Biblii (jak wsp\u00f3lny nocleg trzech kr\u00f3li w trakcie podr\u00f3\u017cy do Betlejem). W dekoracjach reliefowych cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 te\u017c przedstawienia fantastycznych stworze\u0144 o kszta\u0142tach ludzkich lub zwierz\u0119cych. Ich obecno\u015b\u0107 najcz\u0119\u015bciej wi\u0105za\u0142a si\u0119 z <em>exemplami <\/em> wywodzonymi z bestiariuszy i pism dydaktycznych (pisa\u0142am o nich <a href=\"https:\/\/otulinablog.pl\/2019\/04\/26\/bestiariusze-a-poznawanie-swiata-w-sredniowieczu\/\">tu<\/a>). <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"592\" height=\"418\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/chatel.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-627\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/chatel.jpg 592w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/chatel-300x212.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 592px) 100vw, 592px\" \/><figcaption><em><strong>Syrena<\/strong><\/em><strong>, kapitel w krypcie ko\u015bcio\u0142a Saint Patrice, Saint Parize-le-Chatel, XII w.<\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tympanon z V\u00e9zelay <\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Na tym tle wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dekoracja portalu z bazyliki Marii Magdaleny w V\u00e9zelay z ok. 1120-1132. Zdobi ona przeznaczone dla \u015bwieckich wiernych  wej\u015bcie do nawy \u015bwi\u0105tyni nale\u017c\u0105cej do opactwa benedykty\u0144skiego.  <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"473\" height=\"600\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-628\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay.jpg 473w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-237x300.jpg 237w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-300x381.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 473px) 100vw, 473px\" \/><figcaption><strong>Portal wej\u015bciowy<\/strong><br> <strong>Bazylika Marii Magdaleny w V\u00e9zelay, ok. 1120-1132<\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>W bazylice w V\u00e9zelay od co najmniej XI wieku znajdowa\u0142y si\u0119 relikwie Marii Magdaleny, patronki Francji. Czyni\u0142o to ze \u015bwi\u0105tyni wa\u017cny punkt pielgrzymkowy, przyci\u0105gaj\u0105cy rzesze p\u0105tnik\u00f3w. Jednocze\u015bnie V\u00e9zelay by\u0142o \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z propagowaniem idei wypraw krzy\u017cowych, wymierzonych przeciwko mieszkaj\u0105cym w Lewancie muzu\u0142manom. Papie\u017c Urban II planowa\u0142 wyg\u0142osi\u0107 tu przem\u00f3wienie nawo\u0142uj\u0105ce do pierwszej krucjaty w 1095 roku. Bernard z Clairvaux w 1147 p\u0142omiennym kazaniem na polach V\u00e9zelay sk\u0142oni\u0142 kr\u00f3la Ludwika VII do organizacji drugiej krucjaty. St\u0105d te\u017c wyruszy\u0142a trzecia krucjata.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"527\" height=\"624\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-pola.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-634\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-pola.jpg 527w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-pola-253x300.jpg 253w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-pola-300x355.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 527px) 100vw, 527px\" \/><figcaption> <strong><em>Kr\u00f3l francuski Ludwik VII otrzymuje krzy\u017c od \u015bw. Bernarda z Clairvaux na polach pod V\u00e9zelay <\/em>(1146),<\/strong> <strong>S\u00e9bastien Mamerot, <em>Passages d&#8217;outremer, <\/em>ok. 1490,<\/strong><br> <strong>Biblioth\u00e8que nationale de France (Fr.5594)<\/strong> <br><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Tym samym tradycja promowania idei (zbrojnej) chrystianizacji \u015bwiata poga\u0144skiego by\u0142a z V\u00e9zelay \u015bci\u015ble zwi\u0105zana. Pomimo, \u017ce dekoracja portalu powsta\u0142a dwie dekady przed wyst\u0105pieniem Bernarda z Clairvaux, jej program ikonograficzny zbudowany jest wok\u00f3\u0142 idei misyjnej roli Ko\u015bcio\u0142a. <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Motywy ikonograficzne<\/h3>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"610\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-1024x610.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-629\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-1024x610.jpg 1024w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-300x180.jpg 300w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-768x457.jpg 768w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-850x506.jpg 850w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp.jpg 1505w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption> <strong>Tympanon, Bazylika Marii Magdaleny w V\u00e9zelay, ok. 1120-1132<\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>W centrum tympanonu przedstawiono Chrystusa z roz\u0142o\u017conymi ramionami, nad kt\u00f3rymi unosz\u0105 si\u0119 ogniste promienie. Wok\u00f3\u0142 niego rozmieszczono w parach postaci aposto\u0142\u00f3w. Najbli\u017cej stoj\u0105 \u015bw. Piotr (lewa strona), trzymaj\u0105cy klucze do Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego oraz \u015bw. Pawe\u0142 (prawa strona), z d\u0142oni\u0105 uniesion\u0105 w ge\u015bcie sugeruj\u0105cym przemow\u0119. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-pip-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-674\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-pip-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-pip-300x169.jpg 300w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-pip-768x432.jpg 768w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-pip-850x478.jpg 850w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-pip.jpg 1283w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><strong>\u015aw. Piotr i \u015aw. Pawe\u0142<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Pozosta\u0142e przedstawienia rozmieszczone s\u0105 na poziomej belce nadpro\u017ca oraz w <strong>archiwolcie <\/strong>czyli \u0142ukach obramiaj\u0105cych tympanon. Zosta\u0142y one podzielonej na kratki, w kt\u00f3rych umieszczono r\u00f3\u017cne sceny. Na zewnetrznej cz\u0119\u015bci ukazano znaki zodiaku, symbolizuj\u0105ce cykliczno\u015b\u0107 p\u00f3r roku i up\u0142yw czasu. Pozosta\u0142e przedstawienia to m.in. postaci pielgrzym\u00f3w, rycerzy, ale r\u00f3wnie\u017c &#8211; psiog\u0142owc\u00f3w. Na belce <strong>nadpro\u017ca <\/strong>ukazano dwa pochody. Tu r\u00f3wnie\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 monstrualne rasy ludzkie &#8211; pigmeje i panotti, poprzedzone w procesji przez rycerzy. Wszystkie te przedstawienia odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do zr\u00f3\u017cnicowania lud\u00f3w \u017cyj\u0105cych na wszystkich szeroko\u015bciach geograficznych i w\u0142\u0105czaj\u0105 je w plan zbawienia. Aposto\u0142owie i ich nast\u0119pcy &#8211; misjonarze (a w domy\u015ble i krzy\u017cowcy) zanios\u0105 S\u0142owo Bo\u017ce w najodleglejsze zak\u0105tki \u015bwiata, zgodnie z wol\u0105 bo\u017c\u0105. <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><a href=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/5\/5f\/V%C3%A9zelay_Narthex_Tympan_central_220608_04.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"582\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-prawa.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-675\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-prawa.jpg 800w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-prawa-300x218.jpg 300w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-prawa-768x559.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><figcaption><strong>Na dole od prawej &#8211; panotti i pigmeje<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Program ikonograficzny<\/strong> <\/h3>\n\n\n\n<p>Badanie programu ikonograficznego jest jak pr\u00f3ba ustalenia, jak\u0105 histori\u0119 opowiada nam sztuka. W przypadku tympanonu z V\u00e9zelay nast\u0105pi\u0142o po\u0142\u0105czenie kilku w\u0105tk\u00f3w tematycznych. S\u0105 tu odniesienia do:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>Pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnicy czyli <strong>Zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego<\/strong>. Po pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu dniach od wniebowst\u0105pienia Chrystusa, Duch \u015awi\u0119ty zst\u0105pi\u0142 na aposto\u0142\u00f3w pod postaci\u0105 j\u0119zyk\u00f3w ognia, daj\u0105c im dar przemawiania j\u0119zykami \u015bwiata. Jednak nie by\u0142o ju\u017c przy tym Jezusa.<\/li><li><strong>Wniebowst\u0105pienia<\/strong> i zapowiedzi Zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego &#8211; sugeruje to posta\u0107 Chrystusa w centrum. Zapowied\u017a rozes\u0142ania aposto\u0142\u00f3w z misj\u0105 chrystianizacyjn\u0105 mia\u0142a miejsce w dniu Wniebowst\u0105pienia. Ich moc nawracania i dar komunikowania si\u0119 r\u00f3\u017cnymi j\u0119zykami mia\u0142y nadej\u015b\u0107 w pi\u0119\u0107dziesi\u0105tnic\u0119.<\/li><li>Powstania <strong>Ko\u015bcio\u0142a powszechnego<\/strong>. Odwo\u0142anie do fragmentu Listu \u015bw. Paw\u0142a do Efezjan <a href=\"http:\/\/biblia.deon.pl\/rozdzial.php?id=1029\">(2:11-22)<\/a>, opisuj\u0105cego powstanie Ko\u015bcio\u0142a powszechnego, \u0142\u0105cz\u0105cego \u017cyd\u00f3w i ludy nie obj\u0119te wcze\u015bniej przymierzem z Bogiem czyli pogan. <\/li><\/ol>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/7b\/Giotto_di_Bondone_-_No._39_Scenes_from_the_Life_of_Christ_-_23._Pentecost_-_WGA09227.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/7b\/Giotto_di_Bondone_-_No._39_Scenes_from_the_Life_of_Christ_-_23._Pentecost_-_WGA09227.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><figcaption><em><strong>Zes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego<\/strong><\/em><strong>, ok. 1304, Giotto di Bondone, kaplica Scrovegnich, Padwa<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Zes\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego jest uwa\u017cane za moment fundacyjny dla ko\u015bcio\u0142a chrze\u015bcija\u0144skiego. Aposto\u0142owie otrzymali moc i autorytet ustalania <strong>misji <\/strong>na ca\u0142ym \u015bwiecie. A zatem &#8211; w\u0142\u0105czania wszelkich ludzkich stworze\u0144 w obr\u0119b Ko\u015bcio\u0142a. <\/p>\n\n\n\n<p>Kluczowe dla zrozumienia sensu opowie\u015bci wydaje si\u0119 &#8222;podwojenie&#8221; postaci \u015bw. Paw\u0142a. Wyst\u0119puje on zar\u00f3wno jako cz\u0119\u015b\u0107 grupy wok\u00f3\u0142 Chrystusa, jak i &#8222;dowodzi&#8221; procesji przedstawionej w nadpro\u017cu. To do niego rycerze prowadz\u0105 nietypowych mieszka\u0144c\u00f3w odleg\u0142ych krain. \u015aw. Pawe\u0142 by\u0142 aposto\u0142em pogan. W odr\u00f3\u017cnieniu od niego, \u015bw. Piotr zwi\u0105zany by\u0142 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 misyjn\u0105 w\u015br\u00f3d diaspory \u017cydowskiej.  Z po\u0142\u0105czenia tych dw\u00f3ch, nawr\u00f3conych moc\u0105 s\u0142owa bo\u017cego, grup powsta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechny.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"610\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-1024x610.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-629\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-1024x610.jpg 1024w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-300x180.jpg 300w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-768x457.jpg 768w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp-850x506.jpg 850w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-tymp.jpg 1505w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Potworne rasy jako inny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Dla nas szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce jest wykorzystanie postaci fantastycznych ras ludzkich do ukazania &#8222;innych&#8221; chrze\u015bcija\u0144skiej kultury. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Psiog\u0142owcy, <\/strong>ukazani po stronie \u017cydowskiej, wykonuj\u0105 gest trzymania si\u0119 za gard\u0142o sugeruj\u0105cy, \u017ce nie mog\u0105 m\u00f3wi\u0107.  Staj\u0105 si\u0119 oni metafor\u0105 \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3rzy odrzucili nauki Jezusa. Kasjodor, pisarz chrze\u015bcija\u0144ski z VI wieku, zinterpretowa\u0142 fragment Psalmu 22:17 (<em>Bo<\/em> [sfora] <em>ps\u00f3w mnie opada, osacza mnie zgraja z\u0142oczy\u0144c\u00f3w<\/em>) jako opis \u017cyd\u00f3w. Mieliby oni, jak psy, szczeka\u0107 na wszystko co jest dla nich nowe. Szczekanie to z kolei rodzaj niemoty, niemo\u017cliwo\u015bci komunikacji i formu\u0142owania s\u0142\u00f3w. Towarzysz\u0105 im przedstawiciele innych u\u0142omno\u015bci, uosabiaj\u0105cy \u015blepot\u0119 i g\u0142uchot\u0119 na nauki Ko\u015bcio\u0142a.  <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-siog\u0142owcy-1024x655.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-678\"\/><figcaption><strong>psiog\u0142owcy<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Pozosta\u0142e dwie monstrualne rasy zosta\u0142y umieszczone po stronie pogan. Przewodz\u0105 im rycerze, by\u0107 mo\u017ce dla podkre\u015blenia roli ich walecznych zdolno\u015bci w chrystianizacji &#8222;innych&#8221;. Za nimi pokazano <strong>pigmej\u00f3w<\/strong>, wedle Pliniusza zamieszkuj\u0105cych Afryk\u0119, a dalej <strong>panotti <\/strong>&#8211; z Indii lub Scytii (wi\u0119cej o nich <a href=\"https:\/\/otulinablog.pl\/2019\/03\/24\/pierwsze-spotkania-antyk\/\">tu <\/a>i <a href=\"https:\/\/otulinablog.pl\/2019\/04\/05\/monstrualne-rasy-chrzescijanstwo\/\">tu<\/a>). Pochodzili oni spoza znanego, chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiata, kt\u00f3rego symbolicznym centrum by\u0142a Jerozolima. Zastosowanie postaci monstrualnych ras ludzkich s\u0142u\u017cy\u0142o podkre\u015bleniu tej obco\u015bci i oddalenia. <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1001\" height=\"240\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-belka-pr.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-680\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-belka-pr.jpg 1001w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-belka-pr-300x72.jpg 300w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-belka-pr-768x184.jpg 768w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/vezelay-belka-pr-850x204.jpg 850w\" sizes=\"auto, (max-width: 1001px) 100vw, 1001px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>S\u0142owo podsumowania<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Jaka opowie\u015b\u0107 wy\u0142ania si\u0119 z tego skomplikowanego uk\u0142adu znacze\u0144 i kontekstu kulturowego? Jej centralne miejsce zajmuje podkre\u015blenie mocy danej przez Boga Ko\u015bcio\u0142owi do prowadzenia misji chrystianizacyjnej. Ma ona za zadanie scalenie ca\u0142ego \u015bwiata we wsp\u00f3lnot\u0119 ko\u015bcio\u0142a powszechnego. Jest w niej miejsce dla \u017cyd\u00f3w i dla lud\u00f3w \u017cyj\u0105cych bez znajmo\u015bci Boga, je\u015bli tylko zechc\u0105 przyj\u0105\u0107 Ewangeli\u0119. Pojawienie si\u0119 w tej opowie\u015bci rycerzy, przypomina o niedawnej pierwszej krucjacie, a jednocze\u015bnie zapowiada nast\u0119pne, prowadzone pod znakiem krzy\u017ca. Rola rycerstwa jest szczeg\u00f3lnie czytelna w cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119conej nawracaniu pogan, gdzie monstrualne rasy s\u0105 &#8222;eskortowane&#8221; na \u0142ono Ko\u015bcio\u0142a przez zbrojnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Do dalszej lektury:<\/p>\n\n\n\n<p>Peter Low, <em>&#8222;You Who Once Were Far Off&#8221;: Enlivening Scripture in the Main Portal at V\u00e9zelay<\/em>, &#8222;The Art Bulletin&#8221;, vol. 85, no. 3 (Sep., 2003), pp. 469-489 <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><a href=\"https:\/\/pixabay.com\/pl\/photos\/ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82-wie%C5%BCa-architektura-budynku-1726053\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-635\" srcset=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1-850x638.jpg 850w, https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption><strong>Bazylika Marii Magdaleny w V\u00e9zelay <\/strong> <\/figcaption><\/figure>\n<p>Views: 349<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dzisiaj opowiem Wam o dekoracji rze\u017abiarskiej typanonu z V\u00e9zelay. Ale najpierw kilka s\u0142\u00f3w wst\u0119pu. Funkcjonowanie rze\u017aby roma\u0144skiej by\u0142o \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z architektur\u0105. Zdobi\u0142a portale, o\u015bcie\u017ca, archiwolty, belki nadpro\u017cy a czasem rozlewa\u0142a si\u0119 na ca\u0142\u0105 fasad\u0119. Wewn\u0105trz budowli skupia\u0142a si\u0119 na kolumnach, gromadzi\u0142a na kapitelach, a w wyj\u0105tkowych przypadkach &#8211; wype\u0142nia\u0142a trzony filar\u00f3w. Jednak o jej&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":635,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[80,83,151,159,181],"class_list":["post-618","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spotkanie-z-innym","tag-kanon-historii-sztuki","tag-krucjaty-pl","tag-rzezba-pl","tag-sredniowiecze-pl","tag-zwierzeta-pl"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Tympanon z V\u00e9zelay - otulina o sztuce<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dekoracja rze\u017abiarska tympanonu z bazyliki Marii Magdaleny w V\u00e9zelay jest wyj\u0105tkowa. Oto opowie\u015b\u0107 o krucjatach i dalekich krajach.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tympanon z V\u00e9zelay - otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dekoracja rze\u017abiarska tympanonu z bazyliki Marii Magdaleny w V\u00e9zelay jest wyj\u0105tkowa. Oto opowie\u015b\u0107 o krucjatach i dalekich krajach.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-05-10T15:56:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618\",\"name\":\"Tympanon z V\u00e9zelay - otulina o sztuce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg\",\"datePublished\":\"2019-05-10T15:56:29+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\"},\"description\":\"Dekoracja rze\u017abiarska tympanonu z bazyliki Marii Magdaleny w V\u00e9zelay jest wyj\u0105tkowa. Oto opowie\u015b\u0107 o krucjatach i dalekich krajach.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tympanon z V\u00e9zelay\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\",\"name\":\"otulina o sztuce\",\"description\":\"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\",\"name\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/otulinaosztuce.pl\"],\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tympanon z V\u00e9zelay - otulina o sztuce","description":"Dekoracja rze\u017abiarska tympanonu z bazyliki Marii Magdaleny w V\u00e9zelay jest wyj\u0105tkowa. Oto opowie\u015b\u0107 o krucjatach i dalekich krajach.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Tympanon z V\u00e9zelay - otulina o sztuce","og_description":"Dekoracja rze\u017abiarska tympanonu z bazyliki Marii Magdaleny w V\u00e9zelay jest wyj\u0105tkowa. Oto opowie\u015b\u0107 o krucjatach i dalekich krajach.","og_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618","og_site_name":"otulina o sztuce","article_published_time":"2019-05-10T15:56:29+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1440,"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618","name":"Tympanon z V\u00e9zelay - otulina o sztuce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg","datePublished":"2019-05-10T15:56:29+00:00","author":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3"},"description":"Dekoracja rze\u017abiarska tympanonu z bazyliki Marii Magdaleny w V\u00e9zelay jest wyj\u0105tkowa. Oto opowie\u015b\u0107 o krucjatach i dalekich krajach.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#primaryimage","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg","width":1920,"height":1440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=618#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tympanon z V\u00e9zelay"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/","name":"otulina o sztuce","description":"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3","name":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Aleksandra Janiszewska-Cardone"},"sameAs":["http:\/\/otulinaosztuce.pl"],"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/vezelay-1.jpg","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=618"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/618\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}