{"id":24,"date":"2019-02-23T21:37:00","date_gmt":"2019-02-23T20:37:00","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24"},"modified":"2019-02-23T21:37:00","modified_gmt":"2019-02-23T20:37:00","slug":"spotkanie-z-saartje-baartman-encounter-with-saartje-baartman","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24","title":{"rendered":"Spotkanie z Saartje Baartman"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Les Curieux en extase, ou les cordons de souliers<\/strong><\/em>, ok. 1815\u00a0\u00a9British Museum <\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n
Naga kobieta ustawiona na postumencie z ledwo czytelnym napisem: La Belle Hottentote<\/i>. Wok\u00f3\u0142 niej zgromadzi\u0142 si\u0119 t\u0142umek zastyg\u0142ych w napi\u0119ciu ciekawskich, z ich ust padaj\u0105 s\u0142owa niedowierzania i zachwytu. Co tak wzbudzi\u0142o ich emocje? Nie nago\u015b\u0107 przecie\u017c. Przyk\u0142ady antycznych akt\u00f3w ju\u017c od dawna zape\u0142nia\u0142y prywatne i publiczne kolekcje, ciesz\u0105c oczy zwiedzaj\u0105cych. Kim jest ta kobieta? Co spowodowa\u0142o, \u017ce jej widok przyprawi\u0142 widz\u00f3w o tak\u0105 ekstaz\u0119?\n

Saartje Baartman, powszechniej znana jako Hottentot Venus<\/i>, pochodzi\u0142a z ludu Khoikhoi\u00a0 zamieszkuj\u0105cego po\u0142udniow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Afryki i okre\u015blanego w\u00f3wczas jako Hotentoci (co dzi\u015b uznane jest za niepoprawne jako okre\u015blenie kolonizator\u00f3w). Do Europy przyby\u0142a w wyniku awanturniczego splotu okoliczno\u015bci, pozbawiona wolno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci decydowania o swoim losie. S\u0142aw\u0119 zapewni\u0142y jej ponadprzeci\u0119tnej wielko\u015bci po\u015bladki, kt\u00f3re by\u0142y eksponowane w teatrach osobliwo\u015bci Londynu i Pary\u017ca. W ten spos\u00f3b sta\u0142a si\u0119 zak\u0142adniczk\u0105 w\u0142asnego cia\u0142a.<\/p>\n<\/div>\n

Zachowa\u0142o si\u0119 kilka wywiad\u00f3w z Baartman, przeprowadzonych w trakcie procesu o jej wyzwolenie, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w Londynie. Jednak nie daj\u0105 one wgl\u0105du w to kim by\u0142a jako osoba, jakie mia\u0142a marzenia, jakie warto\u015bci wyznawa\u0142a. Z przekaz\u00f3w jej dotycz\u0105cych wi\u0119cej mo\u017cemy powiedzie\u0107 o stosunku Europejczyk\u00f3w do inno\u015bci. Druki ulotne, eksploatuj\u0105ce stereotypy i fantazje o odleg\u0142ych krainach, pozostawa\u0142y w swojej narracji niewzruszone w poczuciu w\u0142asnej wy\u017cszo\u015bci \u2013 tak cywilizacyjnej, jak i ewolucyjnej.<\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
\n\n\n\n\n
\"Obrazek<\/td>\n<\/tr>\n
Mi\u0142o\u015b\u0107 i Pi\u0119kno<\/i>, karykatura z Saartje jako Hottentott Venus<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

W oczach Europejczyk\u00f3w przede wszystkim okre\u015bla\u0142a j\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 do afryka\u0144skiego ludu, uwa\u017canego za odleg\u0142y nie tylko geograficznie, ale i ewolucyjnie. Jej steatopygiczne po\u015bladki potwierdza\u0142y, \u017ce nie nale\u017cy jej traktowa\u0107 na r\u00f3wni z lud\u017ami. I tak te\u017c by\u0142a przedstawiana na rozmaitych ilustracjach w prasie \u2013 z silnie wyeksponowanymi szczeg\u00f3\u0142ami anatomicznymi, w plemiennych strojach, odkrywaj\u0105cych jak najwi\u0119cej nago\u015bci. Tym samym podkre\u015blano jej miejsce, stopie\u0144 ni\u017cej, na drabinie rozwoju gatunk\u00f3w.<\/p>\n

\u00a0<\/div>\n
Nie powsta\u0142 \u017caden portret Saartje Baartman, a przecie\u017c nie brakowa\u0142o okazji, by go namalowa\u0107. W swoim czasie by\u0142a kim\u015b w rodzaju celebrytki. Istot\u0105 portretu jest jednak kontakt nawi\u0105zany przez widza z modelem \u2013\u00a0skupia si\u0119 na jego twarzy, przechwytuje jego spojrzenie, wchodzi we wzajemn\u0105 relacj\u0119. Oznacza\u0142oby to ucz\u0142owieczenie Khoikhoi. A Europejczycy wobec innych kultur najch\u0119tniej przyjmowali pozycj\u0119 dominacji. To oni dyktowali warunki i wskazywali kto jest a kto nie jest cz\u0142owiekiem, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na zasady wiary lub nauki. W relacji z w\u0142adz\u0105, wiedza traci ca\u0142\u0105 niewinno\u015b\u0107 i obiektywizm \u2013 \u201ewiedza nie powstaje poza wp\u0142ywem politycznym, systemowym, s\u0142u\u017c\u0105c uzasadnieniu przekaz\u00f3w, tre\u015bci, norm, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 w\u0142adza, a w\u0142adza kszta\u0142tuje wiedz\u0119 tak, by dzi\u0119ki niej mog\u0142a efektywniej kontrolowa\u0107 jednostki, kt\u00f3re pozostaj\u0105 tej kontroli nie\u015bwiadome\u201d (Michel Foucault\u00a0link<\/a>).<\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
Na rycinie Saartje spogl\u0105da na nas z wysoko\u015bci postumentu. Jej cia\u0142o, tak kusz\u0105ce atrakcyjnymi kr\u0105g\u0142o\u015bciami, zosta\u0142o przez artyst\u0119 wybielone, pozbawione ciemnej pigmentacji. Jej poza, na pierwszy rzut oka wyra\u017caj\u0105ca skromno\u015b\u0107, powtarza mow\u0119 cia\u0142a Wenus Medycejskiej, jednej z najcz\u0119\u015bciej kopiowanych rze\u017ab antycznych. Saartje traci swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, przemienia si\u0119 w kuriozum, artefakt wystawiony na publiczny widok. I jedynie w jej spojrzeniu, skierowanym wprost na nas, mo\u017cemy dostrzec przeb\u0142ysk indywidualno\u015bci.\n
\u00a0<\/div>\n<\/div>\n<\/div>

Views: 10<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Naga kobieta ustawiona na postumencie z ledwo czytelnym napisem: La Belle Hottentote. Wok\u00f3\u0142 niej zgromadzi\u0142 si\u0119 t\u0142umek zastyg\u0142ych w napi\u0119ciu ciekawskich, z ich ust padaj\u0105 s\u0142owa niedowierzania i zachwytu. Co tak wzbudzi\u0142o ich emocje? Nie nago\u015b\u0107 przecie\u017c. Przyk\u0142ady antycznych akt\u00f3w ju\u017c od dawna zape\u0142nia\u0142y prywatne i publiczne kolekcje, ciesz\u0105c oczy zwiedzaj\u0105cych. Kim jest ta kobieta?…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-24","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"yoast_head":"\nSpotkanie z Saartje Baartman - otulina o sztuce<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Spotkanie z Saartje Baartman - otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Naga kobieta ustawiona na postumencie z ledwo czytelnym napisem: La Belle Hottentote. Wok\u00f3\u0142 niej zgromadzi\u0142 si\u0119 t\u0142umek zastyg\u0142ych w napi\u0119ciu ciekawskich, z ich ust padaj\u0105 s\u0142owa niedowierzania i zachwytu. Co tak wzbudzi\u0142o ich emocje? Nie nago\u015b\u0107 przecie\u017c. Przyk\u0142ady antycznych akt\u00f3w ju\u017c od dawna zape\u0142nia\u0142y prywatne i publiczne kolekcje, ciesz\u0105c oczy zwiedzaj\u0105cych. Kim jest ta kobieta?...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-02-23T20:37:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/saartje-1024x755.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24\",\"name\":\"Spotkanie z Saartje Baartman - otulina o sztuce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/saartje-1024x755.jpg\",\"datePublished\":\"2019-02-23T20:37:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/saartje-1024x755.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/saartje-1024x755.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Spotkanie z Saartje Baartman\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\",\"name\":\"otulina o sztuce\",\"description\":\"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\",\"name\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/otulinaosztuce.pl\"],\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Spotkanie z Saartje Baartman - otulina o sztuce","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Spotkanie z Saartje Baartman - otulina o sztuce","og_description":"Naga kobieta ustawiona na postumencie z ledwo czytelnym napisem: La Belle Hottentote. Wok\u00f3\u0142 niej zgromadzi\u0142 si\u0119 t\u0142umek zastyg\u0142ych w napi\u0119ciu ciekawskich, z ich ust padaj\u0105 s\u0142owa niedowierzania i zachwytu. Co tak wzbudzi\u0142o ich emocje? Nie nago\u015b\u0107 przecie\u017c. Przyk\u0142ady antycznych akt\u00f3w ju\u017c od dawna zape\u0142nia\u0142y prywatne i publiczne kolekcje, ciesz\u0105c oczy zwiedzaj\u0105cych. Kim jest ta kobieta?...","og_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24","og_site_name":"otulina o sztuce","article_published_time":"2019-02-23T20:37:00+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/saartje-1024x755.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24","name":"Spotkanie z Saartje Baartman - otulina o sztuce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/saartje-1024x755.jpg","datePublished":"2019-02-23T20:37:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#primaryimage","url":"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/saartje-1024x755.jpg","contentUrl":"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/saartje-1024x755.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=24#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Spotkanie z Saartje Baartman"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/","name":"otulina o sztuce","description":"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3","name":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Aleksandra Janiszewska-Cardone"},"sameAs":["http:\/\/otulinaosztuce.pl"],"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1"}]}},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}