{"id":2299,"date":"2023-10-31T14:06:10","date_gmt":"2023-10-31T14:06:10","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299"},"modified":"2023-10-31T14:06:12","modified_gmt":"2023-10-31T14:06:12","slug":"oswoic-smierc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299","title":{"rendered":"Oswoi\u0107 \u015bmier\u0107"},"content":{"rendered":"\n

\u017badny\u00a0nie ujdzie \u015bmiertelnej szkody;<\/em>
Kogo koli \u015bmier\u0107 udusi,<\/em>
Ka\u017cdy w jej szkole by\u0107 musi;<\/em>
Dziwno si\u0119 swym \u017cakom stawi,<\/em>
Ka\u017cdego \u017cywota zbawi<\/em><\/p>\n\n\n\n

Rozmowa mistrza Polikarpa ze \u015amierci\u0105<\/em> z pocz\u0105tku XV wieku.<\/p>\n\n\n\n

Nie musz\u0119 chyba nikogo przekonywa\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 by\u0142a nieod\u0142\u0105czn\u0105 towarzyszk\u0105 ludzko\u015bci od zarania dziej\u00f3w. W r\u00f3\u017cnych okresach ludzie wi\u0105zali z ni\u0105 najrozmaitsze rytua\u0142y i przedstawienia, tak w sztuce, jak i w literaturze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Warsztat z Florencji (?), Godzinki<\/em>, ok. 1490, Fitzwilliam Museum, Cambridge, nr inw. MS McClean 70 folio 1 recto<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Trzech \u017cyj\u0105cych i trzech zmar\u0142ych<\/em><\/h2>\n\n\n\n
\"\"
mural w ko\u015bciele La Fert\u00e9-Loupi\u00e8re we Francji<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Opowie\u015b\u0107 o trzech \u017cywych i trzech zmar\u0142ych by\u0142a jednym z popularnych temat\u00f3w dotycz\u0105cych nieuchronno\u015bci \u015bmierci, kt\u00f3re rozpowszechni\u0142y si\u0119 w p\u00f3\u017anym gotyku. Jej \u017ar\u00f3d\u0142a si\u0119gaj\u0105 poezji francuskiej XIII wieku. Jednak szybko sta\u0142a si\u0119 popularnym tematem przedstawie\u0144 plastycznych. Cz\u0119sto pojawia\u0142a si\u0119 w ilustracjach r\u0119kopis\u00f3w, malarstwie \u015bciennym i rycinach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Trzech \u017cywych i trzech zmar\u0142ych<\/em>, iluminacja w: Psa\u0142terzu Roberta de Lisle<\/em>, ok. 1310-1339, British Library w Londynie, nr inw. Arundel MS. 83, cz. 2<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejszy epizod z tej opowie\u015bci, a raczej – najcz\u0119\u015bciej ukazywany w sztuce – to spotkanie trzech \u017cywych m\u0119\u017cczyzn (cz\u0119sto ubranych jak m\u0142odzi arystokraci, przedstawianych na koniach, w trakcie polowania) z trzema szkieletami lub zw\u0142okami w r\u00f3\u017cnych stadiach rozk\u0142adu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
przypisywane Jeanowi Le Noir, Modlitewnik Bonny Luksemburskiej<\/em>, przed 1349, fol. <\/strong> 321v 322r<\/strong>, Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku <\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W dziele z Nowego Jorku \u015brodkowa posta\u0107 przemawia do zaskoczonych je\u017ad\u017ac\u00f3w tymi s\u0142owami: \u201eCzym wy jeste\u015bcie, my kiedy\u015b byli\u015bmy, czym my jeste\u015bmy, wy kiedy\u015b b\u0119dziecie\u201d.\u00a0Nag\u0142e pojawienie si\u0119 szkielet\u00f3w w trakcie m\u0142odzie\u0144czej zabawy wywo\u0142uje widoczne zamieszanie. Artysta umie\u015bci\u0142 przedstawienia na dw\u00f3ch stronach, tak by korespondowa\u0142y ze sob\u0105. Szerzej pisa\u0142am o nim ponad trzy lata temu tutaj<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"czaszki,
Mistrz Modlitewnika Drezde\u0144skiego, Mistrz Jakuba IV Szkockiego, Godzinki<\/em>, ok. 1510, \u00a9 The Fitzwilliam Museum, Cambridge<\/a><\/strong>, nr inw. Ms 1058-1975 fol. 123<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u015amier\u0107 i kobieta<\/h2>\n\n\n\n

Motyw spotkania m\u0142odych przestawicieli arystokracji z wys\u0142annikami \u015bmierci by\u0142 na tyle rozpowszechniony, \u017ce przekroczy\u0142 ograniczenia zwi\u0105zane z p\u0142ci\u0105. W Godzinkach Joanny Kastylijskiej<\/em>, postaci\u0105, kt\u00f3ra spotyka trzech nieboszczyk\u00f3w jest m\u0142oda kobieta. I ona ma by\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 odbiorczyni\u0105 ich przes\u0142ania, gdy\u017c ku niej skierowane s\u0105 ich strza\u0142y. Jej towarzysze uciekaj\u0105 w pop\u0142ochu, widzimy ich plecy i zady wierzchowc\u00f3w. Nieoczekiwane spotkanie ma miejsce podczas wyprawy na polowanie, o czym przypominaj\u0105 dwa psy oraz jastrz\u0105b (a mo\u017ce sok\u00f3\u0142) siedz\u0105cy na d\u0142oni kobiety.<\/p>\n\n\n\n

\"\u015bmier\u0107,
Detal miniatury Trzech \u017cywych i trzech umar\u0142ych<\/em>, z Godzinek Joanny I Kastylijskiej (Joanny Szalonej)<\/em>, po\u0142udniowe Niderlandy (Gandawa?), ok. 1500 r., British Library, Londyn, nr inw. Additional MS 35313, f. 158v<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

I cho\u0107 sam modlitewnik nale\u017ca\u0142 do Joanny Kastylijskiej, to scena zwi\u0105zana jest z jej zmar\u0142\u0105 te\u015bciow\u0105 – Mari\u0105 Burgundzk\u0105<\/strong>. Dziedziczka Burgundii i Niderland\u00f3w, \u017cona Maksymiliana Habsburga i matka jego dw\u00f3jki dzieci – Filipa i Ma\u0142gorzaty – kocha\u0142a polowania. Niestety pasja ta by\u0142a przyczyn\u0105 jej przedwczesnej \u015bmierci w wieku 25 lat. Istnieje kilka takich w\u0142a\u015bnie iluminacji, z \u0142owczyni\u0105 spotykaj\u0105c\u0105 \u015bmiertelnych pos\u0142a\u0144c\u00f3w, umieszczonych w modlitewnikach zwi\u0105zanych z jej najbli\u017cszymi krewnymi. Nawet je\u015bli te przedstawienia nie s\u0105 portretami Marii, to odnosz\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio do historii jej \u017cycia (i \u015bmierci).<\/p>\n

Views: 227<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017badny\u00a0nie ujdzie \u015bmiertelnej szkody;Kogo koli \u015bmier\u0107 udusi,Ka\u017cdy w jej szkole by\u0107 musi;Dziwno si\u0119 swym \u017cakom stawi,Ka\u017cdego \u017cywota zbawi Rozmowa mistrza Polikarpa ze \u015amierci\u0105 z pocz\u0105tku XV wieku. Nie musz\u0119 chyba nikogo przekonywa\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 by\u0142a nieod\u0142\u0105czn\u0105 towarzyszk\u0105 ludzko\u015bci od zarania dziej\u00f3w. W r\u00f3\u017cnych okresach ludzie wi\u0105zali z ni\u0105 najrozmaitsze rytua\u0142y i przedstawienia, tak w sztuce,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2317,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[482,97,484,480,158],"class_list":["post-2299","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","tag-maria-burgundzka","tag-miniatury","tag-niderlandy","tag-smierc","tag-sredniowiecze"],"yoast_head":"\nOswoi\u0107 \u015bmier\u0107 - otulina o sztuce<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Od zarania dziej\u00f3w szukamy sposob\u00f3w, by oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 i my\u015blenie o niej. Jednym z nich by\u0142o tworzenie scen spotka\u0144 \u017cywych ze zmar\u0142ymi.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 - otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Od zarania dziej\u00f3w szukamy sposob\u00f3w, by oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 i my\u015blenie o niej. Jednym z nich by\u0142o tworzenie scen spotka\u0144 \u017cywych ze zmar\u0142ymi.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-10-31T14:06:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-10-31T14:06:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"431\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299\",\"name\":\"Oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 - otulina o sztuce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg\",\"datePublished\":\"2023-10-31T14:06:10+00:00\",\"dateModified\":\"2023-10-31T14:06:12+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\"},\"description\":\"Od zarania dziej\u00f3w szukamy sposob\u00f3w, by oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 i my\u015blenie o niej. Jednym z nich by\u0142o tworzenie scen spotka\u0144 \u017cywych ze zmar\u0142ymi.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg\",\"width\":800,\"height\":431},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Oswoi\u0107 \u015bmier\u0107\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\",\"name\":\"otulina o sztuce\",\"description\":\"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\",\"name\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/otulinaosztuce.pl\"],\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 - otulina o sztuce","description":"Od zarania dziej\u00f3w szukamy sposob\u00f3w, by oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 i my\u015blenie o niej. Jednym z nich by\u0142o tworzenie scen spotka\u0144 \u017cywych ze zmar\u0142ymi.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 - otulina o sztuce","og_description":"Od zarania dziej\u00f3w szukamy sposob\u00f3w, by oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 i my\u015blenie o niej. Jednym z nich by\u0142o tworzenie scen spotka\u0144 \u017cywych ze zmar\u0142ymi.","og_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299","og_site_name":"otulina o sztuce","article_published_time":"2023-10-31T14:06:10+00:00","article_modified_time":"2023-10-31T14:06:12+00:00","og_image":[{"width":800,"height":431,"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299","name":"Oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 - otulina o sztuce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg","datePublished":"2023-10-31T14:06:10+00:00","dateModified":"2023-10-31T14:06:12+00:00","author":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3"},"description":"Od zarania dziej\u00f3w szukamy sposob\u00f3w, by oswoi\u0107 \u015bmier\u0107 i my\u015blenie o niej. Jednym z nich by\u0142o tworzenie scen spotka\u0144 \u017cywych ze zmar\u0142ymi.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#primaryimage","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg","contentUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg","width":800,"height":431},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=2299#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Oswoi\u0107 \u015bmier\u0107"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/","name":"otulina o sztuce","description":"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3","name":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Aleksandra Janiszewska-Cardone"},"sameAs":["http:\/\/otulinaosztuce.pl"],"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/6a00d8341c464853ef019b04ccb3d5970d-800wi.jpeg","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2299"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2318,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2299\/revisions\/2318"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}