{"id":221,"date":"2019-03-24T19:25:58","date_gmt":"2019-03-24T18:25:58","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinablog.pl\/?p=221"},"modified":"2019-03-24T19:25:58","modified_gmt":"2019-03-24T18:25:58","slug":"pierwsze-spotkania-antyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221","title":{"rendered":"Pierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii – antyk"},"content":{"rendered":"\n

Cz\u0119sto zastanawiam si\u0119 nad tym jak powstaj\u0105 stereotypy czyli te wdrukowane w\nnasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 przekonania, kt\u00f3re omylnie traktujemy jako prawd\u0119 o\notaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie. I co sprawia, \u017ce tak trudno je usun\u0105\u0107, zast\u0105pi\u0107?\nCz\u0119sto s\u0105 stosowane do opisu czego\u015b, co wymyka si\u0119 poznaniu. Tam gdzie brakuje\nbezpo\u015brednich do\u015bwiadcze\u0144, puszczaj\u0105 wodze fantazji. Ten mechanizm dzia\u0142a\npowszechnie i zadzia\u0142a\u0142 tak\u017ce po\u015br\u00f3d staro\u017cytnych mieszka\u0144c\u00f3w basenu Morza\n\u015ar\u00f3dziemnego, gdy pr\u00f3bowali wyobrazi\u0107 sobie ludy odleg\u0142ej Azji. Z tych pr\u00f3b\nwy\u0142oni\u0142o si\u0119 przekonanie o istnieniu monstrualnych ras ludzkich.<\/p>\n\n\n\n

Miejscem najbardziej rozbudzaj\u0105cym wyobra\u017ani\u0119 by\u0142y Indie, pisarzy inspirowa\u0142y\nprzekazy o bogactwach, luksusowych potrawach i cudzoziemskich zwyczajach.\nJednym z pierwszych greckich podr\u00f3\u017cnik\u00f3w, kt\u00f3ry dotar\u0142 do Indii by\u0142 SKYLAKS Z\nKARIANDY. Opisa\u0142 on fantastyczne ludy zamieszkuj\u0105ce owe tereny, w tym ludzi o\nwielkich uszach (panotti<\/em>) i ludzi o\njednej nodze (skopoid\u00f3w <\/em>\/ sciapod\u00f3w<\/em>). Z jego fantastycznych\nopowie\u015bci skorzysta\u0142 wsp\u00f3\u0142czesny mu Herodot, gdy pisa\u0142 Dzieje <\/em>(2. po\u0142.\nV w. p.n.e.). To w nich przetrwa\u0142y u\u0142amki tekstu Skylaksa, reszta przez wieki\nzagin\u0119\u0142a.\n\nM\u0142odszy\no pokolenie od Herodota lekarz i historyk \u2013 KTEZJASZ Z KNIDOS r\u00f3wnie\u017c spisa\u0142\nwyobra\u017cenia o mieszka\u0144cach Indii. Pochodzi\u0142 z Grecji, jednak przez siedemna\u015bcie\nlat pozostawa\u0142 w niewoli perskiej i by\u0142 lekarzem Artakserksesa II. W dziele O Indiach<\/em> (tak\u017ce zachowanym jedynie we\nfragmentach) powt\u00f3rzy\u0142 wiele historii, zar\u00f3wno za autorami greckimi, jak perskimi.\nI to za jego spraw\u0105 Indie na nast\u0119pne p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca lat sta\u0142y si\u0119 miejscem\nzamieszkiwanym przez fantastyczne rasy ludzi i zwierz\u0105t.\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Potworne rasy ludzkie <\/strong><\/em>w <\/strong>The Arnstein Bible<\/strong><\/em>, ok. 1172
British Library,  f. 243r<\/strong>
<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ten rysunek pochodzi z dwunastowiecznego manuskryptu The Arnstein Bible, kt\u00f3ry opr\u00f3cz ksi\u0105g biblijnych zawiera r\u00f3wnie\u017c diagramy z opisem \u015bwiata, niebosk\u0142onu i t\u0119 kart\u0119 z zestawieniem monstrualnych ras ludzkich. Ukazuje on wiele ras, kt\u00f3re opisa\u0142 Ktezjasz. W g\u00f3rnym lewym rogu jest posta\u0107 psiog\u0142owca<\/strong>, zwanego r\u00f3wnie\u017c cynocefalem <\/strong>– cz\u0142owieka z g\u0142ow\u0105 psa, kt\u00f3ry, zgodnie z opisem Ktezjasza, nie potrafi porozumiewa\u0107 si\u0119 mow\u0105, a jedynie szczeka. Dalej wida\u0107 jednookiego cyklopa, a obok niego par\u0119 blemi\u00f3w <\/strong>(blemmit\u00f3w) czyli lud\u017ami bez g\u0142\u00f3w z twarzami umieszczonymi na korpusie pomi\u0119dzy ramionami. Pozostali, znani od Ktezjasza mieszka\u0144cy Dalekiego Wschodu, to widoczny w \u015brodkowym rz\u0119dzie panotti<\/em><\/strong> <\/em>czyli wielkouchy<\/strong> o uszach tak du\u017cych, \u017ce mo\u017ce si\u0119 nimi okry\u0107 oraz w dolnym pasie skopoid<\/strong> – cz\u0142owiek z jedn\u0105 wielk\u0105 stop\u0105, kt\u00f3r\u0105 przemieszcza si\u0119 z olbrzymi\u0105 szybko\u015bci\u0105 i kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c u\u017cywa niczym olbrzymiego parasola przed pal\u0105cym s\u0142o\u0144cem. Dalej umieszczono posta\u0107 giganta<\/strong>. Ostatni zostali ukazani walcz\u0105cy ze sob\u0105 pigmeje<\/strong> – ma\u0142e, wojownicze plemi\u0119, kt\u00f3re w zale\u017cno\u015bci od autora opowie\u015bci, ma zamieszkiwa\u0107 Etiopi\u0119 lub Indie. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fantastyczne wyobra\u017cenia o mieszka\u0144cach Indii na d\u0142ugo zakorzeni\u0142y si\u0119 w umys\u0142ach Europejczyk\u00f3w. Utrzymywa\u0142y si\u0119 niezale\u017cnie od wyprawy Aleksandra Wielkiego (326 r. p.n.e.), w kt\u00f3r\u0105 zabra\u0142 ze sob\u0105 wielu uczonych, aby sporz\u0105dzili opisy przemierzanych krain i ich mieszka\u0144c\u00f3w. Wzmianki o indyjskich cudach, fantastycznych ludzkich rasach i zwierz\u0119tach pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet w dziele greckiego podr\u00f3\u017cnika i historyka Megastenesa (ok. 303 p.n.e.). By\u0142 on ambasadorem jednego z diadoch\u00f3w (czyli nast\u0119pc\u00f3w) Aleksandra Wielkiego, na dworze \u0106andragupty, pierwszego uniwersalnego w\u0142adcy Indii. <\/p>\n\n\n\n

Do dalszego utrwalania stereotyp\u00f3w przyczyni\u0142 si\u0119 Pliniusz Starszy, kt\u00f3ry w Historii Naturalnej<\/em> (I w. n.e.) przy opisie Indii wiele zapo\u017cyczy\u0142 ze znanych nam ju\u017c dzie\u0142 Skylaksa, Ktezjasza i Megastenesa. Ten kr\u00f3tki przegl\u0105d pokazuje, \u017ce podstawowym grzechem pope\u0142nianym przez kolejnych autor\u00f3w by\u0142o bezkrytyczne powtarzanie dawnych opowie\u015bci. Nawet je\u015bli mogli wykorzysta\u0107 w\u0142asne obserwacje. Jednocze\u015bnie, schlebiali tym samym gustom s\u0142uchaczy, kt\u00f3rzy oczekiwali po odleg\u0142ych krainach, \u017ce b\u0119d\u0105 niezwyk\u0142e i zaskakuj\u0105ce. <\/p>\n\n\n\n

A jak mo\u017cna by\u0142oby opisa\u0107 mechanizm tworzenia si\u0119 tych wyobra\u017ce\u0144? Z czego\none wyrasta\u0142y? Ja wyodr\u0119bni\u0142abym pi\u0119\u0107 czynnik\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych ukszta\u0142towanie\nsi\u0119 przekonania o istnieniu monstrualnych ras ludzkich zamieszkuj\u0105cych dalekie\ntereny Azji.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawo\u015b\u0107<\/strong>. To jest inicjator uruchamiania wyobra\u017ani. Ludzie kiedy\u015b byli ciekawi jak wygl\u0105daj\u0105 mieszka\u0144cy niedost\u0119pnych krain, tak jak my jeste\u015bmy ciekawi, jak mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 kosmici (je\u015bli istniej\u0105). Zak\u0142adali te\u017c, \u017ce skoro \u017cyj\u0105 tak daleko, to musz\u0105 by\u0107 zupe\u0142nie inni od nich samych. <\/p>\n\n\n\n

Brak bezpo\u015bredniego i sta\u0142ego kontaktu<\/strong>. W zwi\u0105zku z nieustannymi zawirowaniami politycznymi na Wschodzie, bezpo\u015bredni kontakt drog\u0105 l\u0105dow\u0105 pomi\u0119dzy Zachodem a Indiami by\u0142 niezwykle trudny. Handel prawie ca\u0142kowicie by\u0142 w r\u0119kach arabskich, zw\u0142aszcza po II wieku n.e., a transportowane karawanami towary zmienia\u0142y po\u015brednik\u00f3w nawet i o\u015bmiokrotnie, zanim dociera\u0142y do celu. Nie towarzyszy\u0142 im zatem nikt, kto m\u00f3g\u0142by przynie\u015b\u0107 rzeteln\u0105 histori\u0119 o kraju ich pochodzenia. Ten brak bezpo\u015bredniego kontaktu utrudnia\u0142 rozw\u00f3j geograficznej i etnograficznej wiedzy, u\u0142atwiaj\u0105c szerzenie si\u0119 fantastycznych informacji o Indiach. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Abraham Cresques, karawana na Jedwabnym Szlaku, <\/strong>Atlas Katala\u0144ski<\/strong><\/em>, 1375
<\/strong>
<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Predyspozycje kulturowe<\/strong>. \u015awiat staro\u017cytnych Grek\u00f3w opr\u00f3cz ludzi zamieszkiwa\u0142y fantastyczne postaci: bog\u00f3w, pomniejszych b\u00f3stw oraz stworze\u0144 z pogranicza natury i fantazji. Ich obecno\u015b\u0107 mia\u0142a t\u0142umaczy\u0107 niewyt\u0142umaczalne, nadawa\u0107 form\u0119 nieznanemu, sublimowa\u0142a ludzkie l\u0119ki. Wyobra\u017cenia syren, satyr\u00f3w, centaur\u00f3w, czy harpi by\u0142y personifikacj\u0105 opanowuj\u0105cych cz\u0142owieka instynkt\u00f3w, \u017c\u0105dz, czy l\u0119k\u00f3w. Egzystowa\u0142y one na przeci\u0119ciu cywilizowanego \u015bwiata ludzi i nieujarzmionego \u2013 natury. Istnia\u0142o zatem przyzwolenie, mentalne przygotowanie do wprowadzenia w rzeczywisty \u015bwiat, fantastycznych postaci. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Waza syren,<\/em><\/strong> ok. 470 p.n.e.<\/strong>,
British Museum, Londyn<\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u0141\u0105czenie\nsi\u0119 wyobra\u017ce\u0144 w\u0142asnych i zastanych<\/strong>. Posta\u0107\nsatyra czy syreny powszechnie wyst\u0119powa\u0142a w kulturze grecko-rzymskiej, mia\u0142a\nona r\u00f3wnie\u017c sw\u00f3j odpowiednik w opowie\u015bciach indyjskich. Hinduski epos Mahabharata<\/em> zawiera opisy tak\u017ce rasy\njednookich, uwa\u017canej w Indiach za barbarzy\u0144sk\u0105, tak jak cyklopi w Grecji. Pojawianie\nsi\u0119 fantastycznych ras mog\u0142o wynika\u0107 zatem z powierzchownego kontaktu mi\u0119dzy\nkulturami i z zapo\u017cycze\u0144 z literatury indyjskiej cytowanej przez bramin\u00f3w\n(kap\u0142an\u00f3w). Rasa o d\u0142ugich uszach, nieznana na Zachodzie, pojawia si\u0119 w\nindyjskich toposach, zw\u0142aszcza w Mahabharacie<\/em> \u2013\nnazywana tam karnapravarana<\/em> (dos\u0142ownie z\nsanskrytu: u\u017cywaj\u0105cy uszu jako okrycia<\/em>).\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Panotti <\/strong><\/em> z<\/strong> The Arnstein Bible<\/strong><\/em>, ok. 1172 <\/strong> <\/strong><\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Koloryzowanie rzeczywisto\u015bci<\/strong>. Fantastyczne\nstworzenia powstawa\u0142y tak\u017ce z obserwacji zwierz\u0105t rzeczywistych. Tak jak jednoro\u017cec,\nwyst\u0119puj\u0105cy u Ktezjasza i Megastenesa, zosta\u0142 zapewne utworzony na podstawie\ndoniesie\u0144 o indyjskim nosoro\u017ccu, kt\u00f3rego r\u00f3g \nmia\u0142 chroni\u0107 przed truciznami. T\u0119 sam\u0105 moc Ktezjasz przypisa\u0142 rogowi jednoro\u017cca.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Jednoro\u017cec po\u015br\u00f3d zwierz\u0105t<\/em> (85 r) ,<\/em><\/strong> Livre des Merveilles du Monde<\/em>, ok. 1410-1412<\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cnorodne idee w\u0119drowa\u0142y razem z podr\u00f3\u017cnikami pomi\u0119dzy dwoma \u015bwiatami. Z tego spotkania dw\u00f3ch kultur wy\u0142oni\u0142y si\u0119 stereotypy. Niekt\u00f3re z nich nosi\u0142y w sobie ziarno prawdy, jednak cz\u0119sto przerysowywa\u0142y pewne elementy rzeczywisto\u015bci, jednocze\u015bnie przemilczaj\u0105c inne. Stereotyp z za\u0142o\u017cenia jest ma\u0142o zniuansowany, gdy\u017c ma uniwersalnie pasowa\u0107 do r\u00f3\u017cnych sytuacji, kt\u00f3re z zasady r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie. Powstanie przekonania o istnieniu monstrualnych ras ludzkich jest szczeg\u00f3lnym przyk\u0142adem stereotypu opartego na nik\u0142ych przekazach, kt\u00f3ry mimo to zachowa\u0142 sw\u0105 moc przez dwa tysi\u0105ce lat. <\/p>\n\n\n\n

Aleksandra Janiszewska<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do dalszej lektury <\/u>:<\/p>\n\n\n\n

  • Peter Burke, Naoczno\u015b\u0107. Materia\u0142y wizualne jako \u015bwiadectwo historyczne<\/em>, 2012 <\/li>
  • Surekha Davies, Renaissance Ethnography and the Invention of the Human. New Worlds, Maps and Monsters<\/em>, Cambridge 2017 <\/li>
  • Rudolf Wittkower, Marvels of the East. A Study in the History of Monsters<\/em>, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, vol. 5 (1942), s. 159-197 <\/li>
  • Katarzyna Zalewska, Mirabilia descripta. Osobliwo\u015bci \u015bwiata w pi\u015bmiennictwie geograficznym i kartografii \u015bredniowiecza<\/em>, \u201eIkonotheka\u201d, nr 3, 1991 <\/li>
  • Katarzyna Zalewska-Lorkiewicz, Ilustrowane mappae mundi jako obraz \u015bwiata<\/em>, Warszawa 1996 <\/li><\/ul>\n\n\n\n


    <\/p>\n

    Views: 9<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Przez bardzo d\u0142ugi czas mieszka\u0144cy Europy czy mo\u017ce raczej \u2013 basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego i przyleg\u0142o\u015bci \u2013 pr\u00f3bowali opisa\u0107 to co wymyka\u0142o si\u0119 ich poznaniu. I tam, gdzie brakowa\u0142o im bezpo\u015brednich do\u015bwiadcze\u0144, uruchamiali wodze fantazji. Tak powsta\u0142o przekonanie o istnieniu monstrualnych ras ludzkich.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":220,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[36,77,181],"class_list":["post-221","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spotkanie-z-innym","tag-antyk","tag-indie-pl","tag-zwierzeta-pl"],"yoast_head":"\nPierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii - antyk - otulina o sztuce<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii - antyk - otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Przez bardzo d\u0142ugi czas mieszka\u0144cy Europy czy mo\u017ce raczej \u2013 basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego i przyleg\u0142o\u015bci \u2013 pr\u00f3bowali opisa\u0107 to co wymyka\u0142o si\u0119 ich poznaniu. I tam, gdzie brakowa\u0142o im bezpo\u015brednich do\u015bwiadcze\u0144, uruchamiali wodze fantazji. Tak powsta\u0142o przekonanie o istnieniu monstrualnych ras ludzkich.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-03-24T18:25:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1063\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"545\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221\",\"name\":\"Pierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii - antyk - otulina o sztuce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg\",\"datePublished\":\"2019-03-24T18:25:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg\",\"width\":1063,\"height\":545,\"caption\":\"MONSTRUALNE RASY LUDZKIE, monstrous races\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii – antyk\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\",\"name\":\"otulina o sztuce\",\"description\":\"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\",\"name\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/otulinaosztuce.pl\"],\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii - antyk - otulina o sztuce","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii - antyk - otulina o sztuce","og_description":"Przez bardzo d\u0142ugi czas mieszka\u0144cy Europy czy mo\u017ce raczej \u2013 basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego i przyleg\u0142o\u015bci \u2013 pr\u00f3bowali opisa\u0107 to co wymyka\u0142o si\u0119 ich poznaniu. I tam, gdzie brakowa\u0142o im bezpo\u015brednich do\u015bwiadcze\u0144, uruchamiali wodze fantazji. Tak powsta\u0142o przekonanie o istnieniu monstrualnych ras ludzkich.","og_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221","og_site_name":"otulina o sztuce","article_published_time":"2019-03-24T18:25:58+00:00","og_image":[{"width":1063,"height":545,"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221","name":"Pierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii - antyk - otulina o sztuce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg","datePublished":"2019-03-24T18:25:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#primaryimage","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg","contentUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg","width":1063,"height":545,"caption":"MONSTRUALNE RASY LUDZKIE, monstrous races"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=221#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pierwsze spotkania z mieszka\u0144cami Indii – antyk"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/","name":"otulina o sztuce","description":"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3","name":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Aleksandra Janiszewska-Cardone"},"sameAs":["http:\/\/otulinaosztuce.pl"],"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/rasy-zajawka-e1553253163139.jpg","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}