{"id":19,"date":"2019-03-19T16:00:16","date_gmt":"2019-03-19T15:00:16","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinablog.pl\/2019\/03\/19\/poznajcie-sybille-meet-sibylla\/"},"modified":"2019-03-19T16:00:16","modified_gmt":"2019-03-19T15:00:16","slug":"poznajcie-sybille-meet-sibylla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=19","title":{"rendered":"Poznajcie Sybill\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Ilustracja owocu ananasa otwiera zbi\u00f3r Metamorphosis insectorum Surinamensium<\/em> \u2013 czyli przemian owad\u00f3w z Surinamu, najwa\u017cniejszego dzie\u0142a w bogatej tw\u00f3rczo\u015bci Marii Sybilli Merian (1647-1717). Zgodnie ze s\u0142owami przez ni\u0105 zapisanymi, ananas by\u0142 najwa\u017cniejszym owocem jadalnym w Amerykach i dlatego to jemu przyzna\u0142a pierwsze\u0144stwo opisu. Ukaza\u0142a go w momencie kwitnienia i w towarzystwie innej s\u0142awy Ameryk – karaluch\u00f3w, znanych ze wzgl\u0119du na szkody jakie wyrz\u0105dzaj\u0105 ro\u015blinom na kt\u00f3rych \u017ceruj\u0105 i ze swojej szczeg\u00f3lnej s\u0142abo\u015bci do ananas\u00f3w (jak i do wszystkiego co s\u0142odkie). <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Maria Sibylla Merian, <\/strong>Ananas i karaluchy<\/strong><\/em> (z <\/strong>Dissertatio de generatione et metamorphosibus insectorum Surinamensium<\/strong><\/em>) 1705 <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ca\u0142e \u017cycie Merian charakteryzuje samodzielno\u015b\u0107 przy podejmowaniu decyzji, czasem nieoczywistych, cho\u0107 dla niej zawsze s\u0142usznych. Pochodzi\u0142a z artystycznej rodziny, jej ojciec by\u0142 rytownikiem i niezale\u017cnym wydawc\u0105 we Frankfurcie, a ojczym \u2013 Jacob Marrel specjalizowa\u0142 si\u0119 w malowaniu martwych natur. M\u0142oda Merian przej\u0119\u0142a ich zainteresowania, nie tylko artystyczne, ale i obserwacj\u0105 rzeczywisto\u015bci. Przerodzi\u0142y si\u0119 one z czasem w pe\u0142ni  naukow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 botaniczki i entomolo\u017cki. Swoje zdolno\u015bci \u0107wiczy\u0142a na jedwabnikach, kt\u00f3re hodowano we Frankfurcie. <\/p>\n\n\n\n

Pierwsze szesna\u015bcie lat doros\u0142o\u015bci sp\u0119dzi\u0142a jako \u017cona malarza Johanna Andreasa Graffa oraz, stopniowo, jako matka dw\u00f3ch c\u00f3rek: Johanny Heleny i Dorothei Marii. Niezmiennie praktykowa\u0142a swoje entomologiczne zainteresowania, kt\u00f3rych efekty sukcesywnie publikowa\u0142a. Gdy dobiega\u0142a czterdziestki dokona\u0142a pierwszej radykalnej zmiany w swoim \u017cyciu \u2013 rozwiod\u0142a si\u0119 z m\u0119\u017cem i wraz z c\u00f3rkami i matk\u0105 przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do wsp\u00f3lnoty  labadyst\u00f3w zamieszkuj\u0105cych zamek Waltha w Holandii, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 \u00f3wczesny gubernator Surinamu. Zgromadzi\u0142 on egzotyczn\u0105 kolekcj\u0119 tamtejszych okaz\u00f3w flory i fauny, kt\u00f3re rozbudza\u0142y w Merian coraz wi\u0119ksz\u0105 ciekawo\u015b\u0107 tego odleg\u0142ego, tajemniczego miejsca jakim by\u0142 Surinam. <\/p>\n\n\n\n

Czterdziestoczteroletnia Merian przenios\u0142a si\u0119 wraz z c\u00f3rkami ponownie, tym razem do Amsterdamu, gdzie uczestniczy\u0142a aktywnie w artystycznym i naukowym \u017cyciu miasta. Cz\u0119\u015bciowo utrzymywa\u0142a si\u0119 z w\u0142asnej pracy, cz\u0119\u015bciowo otrzymywa\u0142a wsparcie od zamo\u017cnych mecenas\u00f3w jej bada\u0144. I tam podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o wyprawie badawczej do Surinamu, mozolnie gromadz\u0105c na ni\u0105 \u015brodki. By\u0142a ju\u017c dojrza\u0142\u0105, pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciodwuletni\u0105 kobiet\u0105. W podr\u00f3\u017cy towarzyszy\u0142a jej m\u0142odsza c\u00f3rka, Dorothea. Go\u015bci\u0142y na plantacjach labadyst\u00f3w przez dwa lata, podgl\u0105daj\u0105c przyrod\u0119 w jej \u017cywio\u0142owo\u015bci. Powr\u00f3t badaczek przy\u015bpieszy\u0142a choroba Sybilli, kt\u00f3ra jednak nie stan\u0119\u0142a jej na drodze publikacji  dzie\u0142a \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n

Merian przyk\u0142ada\u0142a olbrzymi\u0105 wag\u0119 do najwy\u017cszej jako\u015bci swojej publikacji, zatrudni\u0142a najlepszych rytownik\u00f3w, drukowa\u0142a na najlepszym pergaminie. O jej \u015bwiadomo\u015bci w\u0142asnej warto\u015bci niech \u015bwiadczy r\u00f3wnie\u017c frontyspis, kt\u00f3ry otwiera zbi\u00f3r. Widzimy na nim artystk\u0119 zasiadaj\u0105c\u0105 przy stoliku, por\u00f3wnuj\u0105c\u0105 trzyman\u0105 kwitn\u0105c\u0105 ga\u0142\u0105zk\u0119 do ilustracji w albumie. Niczym bogini\u0119 otaczaj\u0105 j\u0105 putta, pomagaj\u0105ce jej w pracy i przynosz\u0105ce rozmaite okazy przyrody.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nast\u0119pne strony zawieraj\u0105 szczeg\u00f3\u0142owe opisy przemian kolejnych gatunk\u00f3w owad\u00f3w. Jedynie we wst\u0119pie badaczka pozwoli\u0142a sobie na wplecenie osobistych refleksji w naukow\u0105 opowie\u015b\u0107. Po\u015br\u00f3d praktycznych informacji, znajduj\u0105 si\u0119 wzmianki o pe\u0142nym przyg\u00f3d pobycie, metodach pracy oraz wspomnienia pomocy, kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142a od mieszka\u0144c\u00f3w Surinamu. Ka\u017cdy ze zilustrowanych przez ni\u0105 owad\u00f3w by\u0142 ogl\u0105dany w naturze, cz\u0119sto za pomoc\u0105 mikroskopu, przedstawiany na kartach w wielko\u015bci naturalnej, w r\u00f3\u017cnych etapach cyklu \u017cyciowego i z ro\u015blin\u0105 na kt\u00f3rej \u017cerowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Merian by\u0142a wyj\u0105tkowa, gdy\u017c studiowa\u0142a owady w ich naturalnym \u015brodowisku, a nie w pracowni. Nie poddawa\u0142a ich wiwiseksji, jak zwykli to czyni\u0107 koledzy po fachu. Jej ryciny daj\u0105 jasny, zgodny z rzeczywisto\u015bci\u0105 opis \u015bwiata i niezwyk\u0142o\u015bci jakie on oferuje, zw\u0142aszcza entomologowi w Nowym \u015awiecie. Kierowa\u0142a si\u0119 czyst\u0105 ciekawo\u015bci\u0105 przy podgl\u0105daniu \u017cycia i tworzeniu jego zapisu. Nie pomyli\u0142 si\u0119 Joachim von Sandrart, kt\u00f3ry ju\u017c w 1675 przyr\u00f3wna\u0142 j\u0105 w swoim dziele o historii sztuki do bogini m\u0105dro\u015bci \u2013 Minerwy.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n