{"id":1766,"date":"2022-01-17T10:05:00","date_gmt":"2022-01-17T09:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinablog.pl\/?p=1766"},"modified":"2023-07-07T09:18:24","modified_gmt":"2023-07-07T09:18:24","slug":"szkola-naddunajska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766","title":{"rendered":"SZKO\u0141A NADDUNAJSKA"},"content":{"rendered":"\n

Szko\u0142a naddunajska <\/em>to termin odnosz\u0105cy si\u0119 do artyst\u00f3w niemieckich, kt\u00f3rzy tworzyli mi\u0119dzy 1490 a 1540 rokiem i d\u0105\u017cyli do przedstawiania autonomicznego pejza\u017cu w swoich dzie\u0142ach. Stanowi\u0142o to prze\u0142om w \u00f3wczesnej sztuce wykorzystuj\u0105cej przedstawienia natury do\u015b\u0107 schematycznie, jako niezbyt istotne t\u0142o dla scen religijnych. Arty\u015bci tacy jak Albrecht Altdorfer (1480\u20131538) czy Wolfgang Huber (1485\u20131553) prze\u0142amali t\u0119 zasad\u0119. Wybierali na temat swoich prac wn\u0119trza las\u00f3w i wzg\u00f3rza doliny Dunaju wraz z rozmieszczonymi po\u015br\u00f3d nich malowniczymi opactwami, zamkami i ko\u015bcio\u0142ami. Nawet je\u015bli gdzie\u015b po\u015br\u00f3d nich mo\u017cna by\u0142o doszuka\u0107 si\u0119 postaci \u015bwi\u0119tych czy znanych z historii, to stanowi\u0142y one co najwy\u017cej r\u00f3wnoprawny temat wzgl\u0119dem pejza\u017cu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Augustin Hirschvogel, Pejza\u017c z opactwem w dolinie <\/em>(Salem?), 1536, rysunek, British Museum w Londynie \u00a9 The Trustees of the British Museum <\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Arty\u015bci ci nie tworzyli zorganizowanej grupy, dzia\u0142ali indywidualnie, inspirowani pi\u0119knem rodzimej przyrody, ale tak\u017ce – rozwijaj\u0105cej si\u0119 my\u015bli humanistycznej. Na drodze tych poszukiwa\u0144 inspirowa\u0142a ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Albrechta D\u00fcrera, zw\u0142aszcza jego rysunki akwarel\u0105 wykonywane w trakcie rozlicznych podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Albrecht D\u00fcrer, Widok jeziora <\/em>(okolice Norymbergi?), ok. 1497, British Museum w Londynie \u00a9 The Trustees of the British Museum <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

WIEDE\u0143<\/h2>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XVI wieku Wiede\u0144 by\u0142 wa\u017cnym centrum kulturalnym oraz politycznym. W mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142 uniwersytet, dzi\u0119ki kt\u00f3remu szerzy\u0142a si\u0119 my\u015bl humanistyczna i wiedza o kulturze antycznej oraz prowadzono studia nad j\u0119zykami klasycznymi.<\/p>\n\n\n

\n
\"Albrecht
Albrecht D\u00fcrer, Conrad Celtis ofiarowuj\u0105cy swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 „Quatuor Libri Amorum” Maksymilianowi I,<\/em> 1502, drzeworyt <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Jedn\u0105 z wa\u017cnych postaci w rozwoju humanizmu niemieckiego by\u0142 Konrad Celtis. Wyk\u0142adowca uniwersytecki oraz poeta, t\u0142umacz i wydawca. Jednym z jego „odkry\u0107” by\u0142a Germania<\/em> napisana przez rzymskiego historyka Tacyta ok. 98 r. n.e., opisuj\u0105ca plemiona germa\u0144skie. Wed\u0142ug antycznego autora zamieszkiwa\u0142y one lasy, mia\u0142y g\u0119sty zarost i cho\u0107 \u017cy\u0142y bez znajomo\u015bci prawa ani pisma, to w stanie czysto\u015bci moralnej. Nale\u017cy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce zaczerpni\u0119ta z dawnych traktat\u00f3w wizja staro\u017cytnych German\u00f3w, wp\u0142yn\u0119\u0142a tak\u017ce na wzrost popularno\u015bci widok\u00f3w nieujarzmionej, niemieckiej natury.<\/p>\n\n\n\n

LUCAS CRANACH STARSZY <\/h2>\n\n\n\n

Jednym z artyst\u00f3w zwi\u0105zanych ze szko\u0142\u0105 naddunajsk\u0105 by\u0142 Lucas Cranach starszy<\/a>. W 1502 roku jako 30-letni m\u0119\u017cczyzna przyby\u0142 do Wiednia. Nie znane s\u0105 \u017cadne informacje dotycz\u0105ce jego wykszta\u0142cenia poprzedzaj\u0105cego przybycie do stolicy cesarstwa. Jednak wnioskuj\u0105c po jako\u015bci jego prac z tego czasu, by\u0142 on ju\u017c w pe\u0142ni ukszta\u0142towanym artyst\u0105, po odbyciu gruntownych nauk. W obrazach Cranacha z tego okresu wyra\u017anie wida\u0107 te\u017c wp\u0142yw tendencji szko\u0142y naddunajskiej.<\/p>\n\n\n\n

Malarz szuka\u0142 w Wiedniu zamo\u017cnych zleceniodawc\u00f3w, nawi\u0105za\u0142 te\u017c kontakty z kr\u0119giem humanist\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 Celtisa. \u015awiadczy o tym chocia\u017cby para portret\u00f3w z kolekcji w Zurychu. Johannes Cuspinianus by\u0142 profesorem na Uniwersytecie Wiede\u0144skim, a od 1500 roku tak\u017ce jego rektorem. Pe\u0142ni\u0142 r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 kr\u00f3lewskiego nadintendenta uczelni. Co wa\u017cne, by\u0142 zast\u0119pc\u0105 Celtisa w nowo za\u0142o\u017conym kolegium humanistycznym, a jako autor De Caesaribus et Imperatoribus<\/em> otrzyma\u0142 od Maksymiliana laur poetycki. Zas\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 jako odkrywca i redaktor klasycznych i \u015bredniowiecznych tekst\u00f3w historycznych. <\/p>\n\n\n\n

\"Lucas
Lucas Cranach starszy, Portrety Johannesa i Anny Cuspinian\u00f3w<\/em>, 1502, Oskar Reinhart Collection w Zurychu<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Portrety Cuspiniana i jego \u017cony Anny zam\u00f3wiono z okazji ich \u015blubu. Poeta ukazany zosta\u0142 z ksi\u0119g\u0105 na kolanach, jako uczony. Cranach wykorzysta\u0142 tu now\u0105 w Niemczech formu\u0142\u0119 portretow\u0105 pochodz\u0105c\u0105 z Italii \u2013 postaci umie\u015bci\u0142 na tle pejza\u017cu, kt\u00f3ry znajduje swoj\u0105 kontynuacj\u0119 w obu portretach. Malarz zdecydowa\u0142 si\u0119 na wprowadzenie surowego, germa\u0144skiego pejza\u017cu by\u0107 mo\u017ce zainspirowany tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Albrechta Altdorfera. Impuls do wprowadzenia tego elementu mog\u0142a r\u00f3wnie\u017c da\u0107 lektura Germanii<\/em> Tacyta, z jej opisem krajobrazu niemieckiego jako dzikiego i o surowym klimacie, gdzie nie spos\u00f3b ani \u017cy\u0107 ani z przyjemno\u015bci\u0105 na niego patrze\u0107, chyba, \u017ce si\u0119 w nim urodzi\u0142o. <\/p>\n\n\n\n

Sacrum w naturze<\/h3>\n\n\n\n

Kolejn\u0105 kompozycj\u0105 Cranacha w stylistyce szko\u0142y naddunajskiej, jest \u015awi\u0119ty Hieronim<\/em> z Wiednia. Przestawienie tego \u015bwi\u0119tego by\u0142y jednymi z najpopularniejszych temat\u00f3w w malarstwie oko\u0142o 1500 roku. Cranach ukaza\u0142 go w pokutnej pozie, kl\u0119cz\u0105cego z odkrytym torsem przed krucyfiksem. Lew\u0105 r\u0119k\u0105 podnosi brod\u0119, by ods\u0142oni\u0107 pier\u015b przed kolejnym uderzeniem w ni\u0105 kamieniem. Obok niego le\u017c\u0105 porzucone szaty kardynalskie \u2013 czerwony p\u0142aszcz i kapelusz. I chocia\u017c sam urz\u0105d kardyna\u0142a zosta\u0142 utworzony w Ko\u015bciele co najmniej wiek po \u015bmierci Hieronima, to zwyczajowo by\u0142 on ukazywany z oznakami tej godno\u015bci. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Lucas Cranach starszy, \u015awi\u0119ty Hieronim<\/em>, 1502, Kunsthistorisches Museum w Wiedniu<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Pustelnik przebywa po\u015br\u00f3d wysokich drzew, w oddaleniu od widocznego w tle klasztoru. Towarzyszy mu jedynie oswojony lew oraz papuga i sowa skryte w koronach drzew. By\u0107 mo\u017ce stanowi\u0105 one nawi\u0105zanie do ciemno\u015bci grzechu (sowa jako ptak nocy) oraz obietnicy zbawienia (papuga jako symbol maryjny, poniewa\u017c wierzono, \u017ce wo\u0142a „Ave”). W\u0142a\u015bciciel tego obrazu zapewne pochodzi\u0142 ze \u015brodowiska wiede\u0144skich humanist\u00f3w, gdy\u017c darzyli oni \u015bwi\u0119tego Hieronima szczeg\u00f3lnym uznaniem jako t\u0142umacza Biblii na \u0142acin\u0119. <\/p>\n\n\n

\n
\"szko\u0142a
Lucas Cranach starszy, Odpoczynek w trakcie ucieczki do Egiptu<\/em>, 1504, Gem\u00e4ldegalerie, Berlin<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Ostatnim wa\u017cnym dzie\u0142em Cranacha z okresu wiede\u0144skiego jest Odpoczynek \u015bwi\u0119tej rodziny w trakcie ucieczki do Egiptu<\/em>, kt\u00f3ry zosta\u0142 umieszczony w scenerii sosnowego lasu. Przypomina ona g\u00f3rskie krajobrazy Turyngii, z pewno\u015bci\u0105 znane Cranachowi. Tak jak w poprzednich dzie\u0142ach traktuje on pejza\u017c jako temat r\u00f3wnie wa\u017cny, co przedstawiana scena. <\/p>\n\n\n\n

Artysta umiej\u0119tnie wkomponowa\u0142 rozmaite przyk\u0142ady fauny i flory w przedstawienie. Jeden z anio\u0142\u00f3w przynosi Dzieci\u0105tku kwitn\u0105ce i owocuj\u0105ce krzewy truskawek, inny trzepocz\u0105c\u0105 si\u0119 papug\u0119. R\u00f3\u017cnorodne ro\u015bliny, w tym brusznica, oset, orlik i dymnica, nadaj\u0105 tej scenerii wygl\u0105d kwitn\u0105cego ogrodu. Scena jest uzupe\u0142niona przez wznosz\u0105ce si\u0119 zbocze po lewej stronie, na kt\u00f3rym mo\u017cna rozpozna\u0107 m\u0142ody \u015bwierk, wiekow\u0105 szar\u0105 jod\u0142\u0119 w \u015brodku i brzoz\u0119 po prawej stronie obrazu, a w oddali zabudowania na szczycie wzg\u00f3rza.<\/p>\n\n\n\n

ALBRECHT ALTDORFER<\/h2>\n\n\n\n

Artyst\u0105 niew\u0105tpliwie najwa\u017cniejszym dla ukszta\u0142towania si\u0119 szko\u0142y naddunajskiej by\u0142 Albrect Altdorfer. Nie ma pewno\u015bci co do miejsca jego narodzin, wiadomo jednak, \u017ce w 1505 roku mieszka\u0142 w po\u0142o\u017conej nad Dunajem Ratyzbonie. Pe\u0142ni\u0142 rozmaite oficjalne funkcje w mie\u015bcie, w tym g\u0142\u00f3wnego architekta, kt\u00f3re wymaga\u0142y od niego licznych podr\u00f3\u017cy. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Albrecht Altdorfer, Pejza\u017c naddunajski z zamkiem W\u00f6rth<\/em>, 1520-1525, Alte Pinakothek, Monachium<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Na obrazie z Monachium Altdorfer ukaza\u0142 zalesiony odcinek Dunaju poni\u017cej Ratyzbony, z zamkiem W\u00f6rth widocznym na tle wzg\u00f3rz. Motyw ten pojawia si\u0119 na kilku jego obrazach, by\u0107 mo\u017ce przez wzgl\u0105d na osobiste zaanga\u017cowanie. Artysta mia\u0142 bowiem decyduj\u0105c\u0105 funkcj\u0119 w pracach renowacyjnych przeprowadzonych na zamku. <\/p>\n\n\n\n

Altdorfer wiele podr\u00f3\u017cowa\u0142, zw\u0142aszcza w okresie, kiedy by\u0142 na s\u0142u\u017cbie cesarza Maksymiliana I w Innsbrucku. Dawa\u0142o mu to okazj\u0119 do obserwowania i szkicowania r\u00f3\u017cnorodnych krajobraz\u00f3w. Jego pejza\u017ce cho\u0107 inspirowane konkretnymi miejscami, nie zawsze dok\u0142adnie odzwierciedlaj\u0105 topografi\u0119. Dla artysty liczy\u0142 si\u0119 efekt, kt\u00f3ry chcia\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 \u2013 atmosfera bajkowo\u015bci i poetycko\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

\"szko\u0142a
Albrecht Altdorfer, Zamek Sarmingstein<\/em> nad Dunajem<\/em>, 1511, rysunek, Muzeum Sztuk Pi\u0119knych w Budapeszcie<\/a> <\/strong> <\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Akwaforty<\/h3>\n\n\n\n

Pomimo \u017ce Altdorfer znany jest g\u0142\u00f3wnie jako rytownik, to pejza\u017ce niezbyt cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 jako temat jego rycin. latach 1518\u20131522 stworzy\u0142 zaledwie dziewi\u0119\u0107 akwafort pejza\u017cowych. Te wype\u0142nione \u015bwiat\u0142em obrazy, pozbawione tradycyjnej narracji historycznej czy religijnej, by\u0142y jednymi z pierwszych, w kt\u00f3rych krajobraz sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym tematem. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Albrecht Altdorfer, Pejza\u017c z podw\u00f3jnym \u015bwierkiem<\/em>, ok. 1521-1522, akwaforta, Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Akwaforta z Nowego Jorku przedstawia rozleg\u0142\u0105 alpejsk\u0105 panoram\u0119 z wioskami rozsianymi po\u015br\u00f3d majestatycznych g\u00f3r oraz rzek\u0105, kt\u00f3ra wije si\u0119 za \u015bwierkiem na pierwszym planie. Do jej opracowania pos\u0142u\u017cy\u0142y mu zapewne szkice wykonywane w plenerze, jednak ostateczna kompozycja jest raczej kreacj\u0105 artystyczn\u0105. Wida\u0107 tu spontaniczno\u015b\u0107 i swobod\u0119 rysunkow\u0105, kt\u00f3ra charakterystyczna jest dla licznych rysunk\u00f3w pejza\u017cowych artysty. Rycina ta zosta\u0142a wyprodukowana na potrzeby niewielkiej grupy koneser\u00f3w sztuki, gustuj\u0105cych w intymnych i niezwyk\u0142ych tematach. <\/p>\n\n\n\n

Storie<\/em><\/h3>\n\n\n\n

Jako malarz Altdorfer by\u0142 g\u0142\u00f3wnie tw\u00f3rc\u0105 scen religijnych i historycznych, w kt\u00f3rych natura odgrywa\u0142a rol\u0119 r\u00f3wnorz\u0119dn\u0105 z przedstawianym tematem. Na obrazie z Londynu ukaza\u0142 po\u017cegnanie Jezusa z Mari\u0105, tu\u017c przed jego wjazdem do Jerozolimy. Scena nie pochodzi z Biblii, zosta\u0142a jednak spopularyzowana przez literatur\u0119 dewocyjn\u0105 (np. w\u0142oskie Medytacje o \u017cyciu Chrystusa<\/em> Pseudo-Bonawentury czy niemieckie Marienleben<\/em> brata Filipa Kartuza, datowane na oko\u0142o 1330 rok). Jak r\u00f3wnie\u017c przez przedstawienia pasyjne wystawiane w okolicach Wielkanocy i polegaj\u0105ce na odgrywaniu scen z ostatnich dni \u017cycia Chrystusa. Odzwierciedlaj\u0105 one typ duchowo\u015bci, kt\u00f3ry k\u0142ad\u0142 nacisk na wsp\u00f3\u0142odczuwanie z cierpieniem Jezusa jako drog\u0119 do zbawienia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Albrecht Altdorfer, Chrystus \u017cegnaj\u0105cy si\u0119 z matk\u0105<\/em>, ok. 1520, National Gallery of Art w Londynie<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Ten obraz zdominowany jest przez ogromne drzewo, ukazane w do\u015b\u0107 dzikim i chaotycznym otoczeniu. Pierwszy plan usiany jest kamykami oddanymi z niezwyk\u0142\u0105 precyzj\u0105, niekt\u00f3re z nich s\u0105 w cieniu rzucanym przez postaci kobiet. Te zgrupowane s\u0105 pod \u0142ukiem zaro\u015bni\u0119tym li\u015b\u0107mi, tak jakby las przejmowa\u0142 nad nim kontrol\u0119.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Albrecht Altdorfer, Bitwa Aleksandra Wielkiego z Persami pod Issos<\/em><\/em>, 1529, Alte Pinakothek, Monachium<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c w scenach historycznych Altdorfer oddawa\u0142 nale\u017cn\u0105 rol\u0119 pejza\u017cowi. W scenie bitwy pod Issos w 333 r. p.n.e., zdecydowa\u0142 si\u0119 pokaza\u0107 decyduj\u0105cy moment: Aleksander zwyci\u0119\u017cy\u0142, a Dariusz rozpoczyna ucieczk\u0119. Obraz ten by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 cyklu przeznaczonego dla monachijskiej rezydencji ksi\u0119cia Wilhelma IV Bawarskiego i jego \u017cony Marii Jakobiny Bade\u0144skiej. <\/p>\n\n\n\n

Jest to jeden z najs\u0142ynniejszych pejza\u017cy panoramicznych oraz najwa\u017cniejsze dzie\u0142o w tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Widzimy najpierw bezmiar niebosk\u0142onu ze s\u0142o\u0144cem szykuj\u0105cym si\u0119 do skrycia za horyzontem, spojrzenie si\u0119ga daleko poza odleg\u0142e szczyty g\u00f3r. Dopiero po chwili dociera do nas, \u017ce na pierwszym planie rozgrywa si\u0119 jedna z najwa\u017cniejszych bitew antycznego \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n

WOLF (WOLFGANG) HUBER<\/h2>\n\n\n\n

Kolejnym artyst\u0105 wa\u017cnym dla rozwoju szko\u0142y naddunajskiej by\u0142 Wolf Huber. Zanim osiad\u0142 w Pasawie odby\u0142 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 czeladnicz\u0105, podczas kt\u00f3rej najpewniej odwiedzi\u0142 Innsbruck, Salzburg i Augsburg. Taka podr\u00f3\u017c nale\u017ca\u0142a do etap\u00f3w wykszta\u0142cenia w rozmaitych zawodach i polega\u0142a na terminowaniu w wielu mistrz\u00f3w. Tak zdobyte do\u015bwiadczenie by\u0142o pomocne przy zak\u0142adaniu w\u0142asnego warsztatu. Huber oko\u0142o 1510 roku zosta\u0142 nadwornym malarzem w Pasawie, z czasem zacz\u0105\u0142 prowadzi\u0107 tam du\u017c\u0105 pracowni\u0119, szkol\u0105c i zatrudniaj\u0105c wielu pomocnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"szko\u0142a
Wolf Huber, Dolina naddunajska w okolicach Krems<\/em>, 1529, rysunek, Kupferstichkabinett Berlin<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Huber jest dzi\u015b ceniony przede wszystkim za lekkie, wr\u0119cz kaligraficzne rysunki pejza\u017cowe. W jego tw\u00f3rczo\u015bci krajobraz nabiera r\u00f3\u017cnorodnych cech \u2013 od intymnych, czu\u0142ych przedstawie\u0144 natury po nieomal demoniczne wizje. <\/p>\n\n\n

\n
\"szko\u0142a
Wolf Huber, Op\u0142akiwanie Chrystusa, <\/em>1524, Luwr w Pary\u017cu<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c w malarstwie Hubera pejza\u017c dominuje nad ukazanymi w nim scenami. W Op\u0142akiwaniu<\/em> grupa postaci otaczaj\u0105cych cia\u0142o Chrystusa, umieszczona zosta\u0142a w surowym, alpejskim pejza\u017cu, z o\u015bnie\u017conymi szczytami g\u00f3r w oddali. Podobnie jak we wszystkich opisanych wy\u017cej scenach, artysta przenosi wydarzenia opisane w Biblii do rodzimej scenerii p\u00f3\u0142nocnych las\u00f3w. Dodatkowo ukazane w \u0142unie \u015bwiat\u0142a drzewa, przywodz\u0105 skojarzenie z kompozycjami Caspara Davida Friedricha, p\u00f3\u017aniejszego o kilka stuleci malarza epoki romantyzmu. Podobny efekt artysta osi\u0105gn\u0105\u0142 w Chrystusie \u017cegnaj\u0105cym si\u0119 z matk\u0105 <\/em> z Wiednia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Wolf Huber, Chrystus \u017cegnaj\u0105cy si\u0119 z matk\u0105<\/em>, 1519, Kunsthistorisches Museum, Wiede\u0144 <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Huber portrecista<\/h3>\n\n\n\n

Huber by\u0142 tak\u017ce portrecist\u0105, o czym \u015bwiadczy wizerunek Jacoba Zieglera. By\u0142 on niezwyk\u0142\u0105 postaci\u0105. Jako geograf i kartograf \u017cy\u0142 w nieustannej w\u0119dr\u00f3wce po Europie. Studiowa\u0142 na uniwersytecie w Ingolstadt, naucza\u0142 przez pewien czas w Wiedniu, przebywa\u0142 na dworze papie\u017ca Leona X. Po przej\u015bciu Zieglera na protestantyzm, jego dzie\u0142a znalaz\u0142y si\u0119 na li\u015bcie prac zakazanych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Pod koniec \u017cycia mieszka\u0142 w Pasawie i zapewne tam sportretowa\u0142 go Huber.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"\/
Wolf Huber, Portret humanisty Jacoba Zieglera<\/em>, 1544, Kunsthistorisches Museum, Wiede\u0144 <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Posta\u0107 geografa zosta\u0142a ukazana w popiersiu, frontalnie na tle rozleg\u0142ego pejza\u017cu. Linia horyzontu przebiega na wysoko\u015bci ramion portretowanego. Z prawej strony wypi\u0119trzaj\u0105 si\u0119 strome szczyty g\u00f3rskie, nieomal zlewaj\u0105ce si\u0119 z b\u0142\u0119kitem nieba. Tak jak w przypadku Portret\u00f3w Johannesa i Anny Cuspinian\u00f3w<\/em>, wizerunek Jacoba Zieglera nawi\u0105zuje do wzorc\u00f3w w\u0142oskich wykorzystuj\u0105cych rozleg\u0142e t\u0142a pejza\u017cowe. W tym jednak przypadku krajobraz bezpo\u015brednio wi\u0105\u017ce si\u0119 z zawodem kartografa.<\/p>\n\n\n\n

PODSUMOWANIE<\/h2>\n\n\n\n

Trudno przeceni\u0107 wp\u0142yw artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z tzw. szko\u0142\u0105 naddunajsk\u0105 na rozw\u00f3j sztuki, pomimo \u017ce nie tworzyli oni sformalizowanej grupy artystycznej. W moim tek\u015bcie przedstawi\u0142am sylwetki zaledwie trzech z nich. Zainspirowali oni kolejne pokolenia niemieckich tw\u00f3rc\u00f3w do uwa\u017cnej obserwacji natury, zw\u0142aszcza lokalnego krajobrazu, w swej istocie surowego i nios\u0105cego niebezpiecze\u0144stwo. Rozw\u00f3j pejza\u017cu jako autonomicznego gatunku, bez artyst\u00f3w portretuj\u0105cych dolin\u0119 Dunaju, z pewno\u015bci\u0105 by\u0142by du\u017co powolniejszy.<\/p>\n

Views: 298<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szko\u0142a naddunajska to termin odnosz\u0105cy si\u0119 do artyst\u00f3w niemieckich, kt\u00f3rzy tworzyli mi\u0119dzy 1490 a 1540 rokiem i d\u0105\u017cyli do przedstawiania autonomicznego pejza\u017cu w swoich dzie\u0142ach. Stanowi\u0142o to prze\u0142om w \u00f3wczesnej sztuce wykorzystuj\u0105cej przedstawienia natury do\u015b\u0107 schematycznie, jako niezbyt istotne t\u0142o dla scen religijnych. Arty\u015bci tacy jak Albrecht Altdorfer (1480\u20131538) czy Wolfgang Huber (1485\u20131553) prze\u0142amali t\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1908,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[80,87,142,167],"class_list":["post-1766","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cranach","tag-kanon-historii-sztuki","tag-malarstwo","tag-renesans","tag-sztuka-niemiecka"],"yoast_head":"\nSZKO\u0141A NADDUNAJSKA - otulina o sztuce<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Arty\u015bci portretuj\u0105cy okolice doliny Dunaju, pomimo \u017ce nigdy nie tworzyli formalnej grupy, to wp\u0142yn\u0119li na rozw\u00f3j malarstwa pejza\u017cowego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SZKO\u0141A NADDUNAJSKA - otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Arty\u015bci portretuj\u0105cy okolice doliny Dunaju, pomimo \u017ce nigdy nie tworzyli formalnej grupy, to wp\u0142yn\u0119li na rozw\u00f3j malarstwa pejza\u017cowego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-01-17T09:05:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-07-07T09:18:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"809\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"449\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766\",\"name\":\"SZKO\u0141A NADDUNAJSKA - otulina o sztuce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png\",\"datePublished\":\"2022-01-17T09:05:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-07-07T09:18:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\"},\"description\":\"Arty\u015bci portretuj\u0105cy okolice doliny Dunaju, pomimo \u017ce nigdy nie tworzyli formalnej grupy, to wp\u0142yn\u0119li na rozw\u00f3j malarstwa pejza\u017cowego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png\",\"width\":809,\"height\":449},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SZKO\u0141A NADDUNAJSKA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\",\"name\":\"otulina o sztuce\",\"description\":\"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\",\"name\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/otulinaosztuce.pl\"],\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SZKO\u0141A NADDUNAJSKA - otulina o sztuce","description":"Arty\u015bci portretuj\u0105cy okolice doliny Dunaju, pomimo \u017ce nigdy nie tworzyli formalnej grupy, to wp\u0142yn\u0119li na rozw\u00f3j malarstwa pejza\u017cowego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"SZKO\u0141A NADDUNAJSKA - otulina o sztuce","og_description":"Arty\u015bci portretuj\u0105cy okolice doliny Dunaju, pomimo \u017ce nigdy nie tworzyli formalnej grupy, to wp\u0142yn\u0119li na rozw\u00f3j malarstwa pejza\u017cowego.","og_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766","og_site_name":"otulina o sztuce","article_published_time":"2022-01-17T09:05:00+00:00","article_modified_time":"2023-07-07T09:18:24+00:00","og_image":[{"width":809,"height":449,"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png","type":"image\/png"}],"author":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766","name":"SZKO\u0141A NADDUNAJSKA - otulina o sztuce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png","datePublished":"2022-01-17T09:05:00+00:00","dateModified":"2023-07-07T09:18:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3"},"description":"Arty\u015bci portretuj\u0105cy okolice doliny Dunaju, pomimo \u017ce nigdy nie tworzyli formalnej grupy, to wp\u0142yn\u0119li na rozw\u00f3j malarstwa pejza\u017cowego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#primaryimage","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png","contentUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png","width":809,"height":449},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1766#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SZKO\u0141A NADDUNAJSKA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/","name":"otulina o sztuce","description":"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3","name":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Aleksandra Janiszewska-Cardone"},"sameAs":["http:\/\/otulinaosztuce.pl"],"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Zrzut-ekranu-2022-01-10-o-21.10.35.png","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1766"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2142,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1766\/revisions\/2142"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}