{"id":1746,"date":"2021-10-21T21:28:06","date_gmt":"2021-10-21T21:28:06","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinablog.pl\/?p=1746"},"modified":"2023-07-07T09:15:10","modified_gmt":"2023-07-07T09:15:10","slug":"arrasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1746","title":{"rendered":"Arrasy"},"content":{"rendered":"\n

W Zamku Kr\u00f3lewskim na Wawelu trwa w\u0142a\u015bnie wystawa „Wszystkie arrasy kr\u00f3la. Powroty 2021\u20131961\u20131921<\/a>” (wi\u0119cej om\u00f3wie\u0144 wystaw tutaj<\/a>). Zapewne ka\u017cdy z Was s\u0142ysza\u0142 kiedy\u015b o arrasach z Wawelu, ale \u015bmiem podejrzewa\u0107, \u017ce niewielu potrafi\u0142oby powiedzie\u0107 o nich co\u015b wi\u0119cej. Zw\u0142aszcza, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nie cenimy ju\u017c zbytnio dzie\u0142 sztuki tkackiej, cho\u0107 onegdaj to one osi\u0105ga\u0142y najwy\u017csze ceny po\u015br\u00f3d zamawianych dzie\u0142 sztuki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dwa \u017curawie<\/em><\/strong>, <\/strong>z serii werdiur, Bruksela 1550\u20131560
projekt: artysta z kr\u0119gu Pietera Coecke\u2019a van Aelst i Michiela I Coxciena, przypuszczalnie Jan II Tons lub Willem Tons
projekt bordiury: artysta z kr\u0119gu Cornelisa Florisa i Cornelisa Bosa
warsztat: Mistrz FNVG (Frans Ghieteels?)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

NAZWA<\/h2>\n\n\n\n

Zanim opowiem Wam o wawelskich arrasach uwaga wst\u0119pna o nazewnictwie. Je\u015bli chcieliby\u015bcie zab\u0142ysn\u0105\u0107 znawstwem to wszelkie jednostronne tkaniny zdobione r\u00f3\u017cnorodnymi motywami, przeznaczone do dekoracji \u015bcian, nazywamy tapiseriami<\/strong>. Ich przyk\u0142ady mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 ju\u017c w staro\u017cytnym Egipcie, jak i w Chinach czy Peru. Od XIV wieku jedn\u0105 z najbardziej rozpoznawalnych manufaktur wytwarzaj\u0105cych tapiserie by\u0142a ta dzia\u0142aj\u0105ca we francuskim Arras. St\u0105d przyj\u0119\u0142a si\u0119 polska nazwa – arrasy<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 zwyczajowo stosuje si\u0119 w\u0142a\u015bnie do tapiserii z Wawelu. Ostatnim, wymiennie stosowanym okre\u015bleniem, jest gobelin<\/strong>. Termin ten powinien by\u0107 u\u017cywany do wyrob\u00f3w powsta\u0142ych od 2. po\u0142owy XVII wieku w paryskiej manufakturze nale\u017c\u0105cej do rodziny Gobelin, kt\u00f3ra zosta\u0142a przekszta\u0142cona w manufaktur\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105. Je\u015bli jednak w rozmowie ze znajomymi u\u017cywacie wymiennie tych okre\u015ble\u0144, to tym lepiej – znaczy to, \u017ce znacie je wszystkie!<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dziedziniec zamku na Wawelu<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

ARRASY<\/h2>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c jednak na Wawel. Tamtejsze arrasy zosta\u0142y utkane na zam\u00f3wienie kr\u00f3la Zygmunta Augusta, ostatniego Jagiellona, w latach 1550\u20131560 w warsztatach w Brukseli. By\u0142a to w\u00f3wczas \u015bwiatowa metropolia sztuki tapiseryjnej. Najwi\u0119ksi arty\u015bci tworzyli tam kartony (czyli szkice z kompozycj\u0105), kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej stanowi\u0142y wzory dla tkaczy. Zesp\u00f3\u0142 oko\u0142o 160 tapiserii przeznaczonych do dekoracji sal Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu, to najwi\u0119kszy tego typu komplet, jaki kiedykolwiek powsta\u0142 dla jednego zleceniodawcy. Tkaniny wykonano z we\u0142ny i jedwabiu oraz z nici srebrnych i srebrnych z\u0142oconych, co znacz\u0105co wp\u0142yn\u0119\u0142o na koszt zam\u00f3wienia. Obejmowa\u0142o ono monumentalne tkaniny z dekoracj\u0105 figuraln\u0105 ze scenami z Ksi\u0119gi Rodzaju, werdiury z przedstawieniami zwierz\u0105t ukazanymi w krajobrazie (st\u0105d ich oddzielna nazwa od francuskiego verde czyli zielony), a tak\u017ce niewielkich rozmiar\u00f3w obicia mebli oraz tkaniny do dekoracji wn\u0119k okiennych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mamy okazj\u0119 zobaczy\u0107 na Wawelu do 31 pa\u017adziernika 2021 roku, potem cz\u0119\u015b\u0107 z nich powr\u00f3ci w bezpieczne miejsce.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107 rajska<\/em><\/strong> z serii Dzieje Pierwszych Rodzic\u00f3w<\/em>, Bruksela ok. 1550
projekt: Michiel I Coxcie
projekt bordiury: artysta z kr\u0119gu Cornelisa Florisa i Cornelisa Bosa
warsztat: Jan de Kempeneer<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Autorem karton\u00f3w do tapiserii ze scenami biblijnymi by\u0142 Michiel I Coxcie (1499-1592), uznany malarz, projektant witra\u017cy, a tak\u017ce niezwykle utalentowany kopista dzie\u0142 mistrz\u00f3w niderlandzkich XV wieku. Tradycyjnie uwa\u017cany jest za ucznia Barenda van Orleya (mi\u0119dzy 1487 a 1491-1541), r\u00f3wnie\u017c uznanego tw\u00f3rcy karton\u00f3w do tapiserii. W rodzinnym kraju Coxcie zyska\u0142 przydomek \u201eRafael flamandzki”, a w Italii uchodzi\u0142 za tego, kt\u00f3ry przeni\u00f3s\u0142 do Flandrii w\u0142osk\u0105 manier\u0119 malowania. W po\u0142owie wieku XVI sta\u0142 si\u0119 najbardziej rozpoznawalnym projektantem karton\u00f3w dla brukselskich manufaktur tkackich. Jego autorstwo w odniesieniu do zam\u00f3wionej przez Zygmunta Augusta serii biblijnej potwierdzaj\u0105 wielkie obrazy olejne eksponowane w Wiedniu i Madrycie, b\u0119d\u0105ce przetworzeniami wawelskich projekt\u00f3w. Kompozycje wawelskich arras\u00f3w, wykorzystuj\u0105ce inspiracje sztuk\u0105 antyczn\u0105, stanowi\u0105 najbardziej italianizuj\u0105ce dzie\u0142a w dorobku Coxciego jako kartonisty. <\/p>\n\n\n\n

\n