{"id":1340,"date":"2020-06-18T13:11:00","date_gmt":"2020-06-18T13:11:00","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinablog.pl\/?p=1340"},"modified":"2023-04-13T20:51:55","modified_gmt":"2023-04-13T20:51:55","slug":"gauguin-droga-do-raju","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340","title":{"rendered":"Gauguin. Droga do raju"},"content":{"rendered":"\n

Niezmiernie trudno oddzieli\u0107 Gauguina artyst\u0119 od Gauguina cz\u0142owieka. Kiedy przygotowywa\u0142am materia\u0142 do kr\u00f3tkiego opisu<\/a> na bloga o jednym z jego dzie\u0142<\/a>, uderzy\u0142a mnie r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 narracji w opowie\u015bciach o obrazach, kt\u00f3re namalowa\u0142 Gauguin. Cz\u0119sto przy ich opisie autorzy przywo\u0142uj\u0105 „szlachetne” pobudki, kt\u00f3re kierowa\u0142y malarzem przy ukazywaniu natywnych spo\u0142eczno\u015bci. Mia\u0142y to by\u0107 poszukiwania „pierwotnych” warto\u015bci, dotarcie do „\u015blad\u00f3w zagubionej przesz\u0142o\u015bci” w kulturze Tahiti. A przecie\u017c jego podr\u00f3\u017ce i poszukiwania nie mia\u0142y na celu znalezienia prawdy o spotkanej spo\u0142eczno\u015bci, a potwierdzenie wyobra\u017cenia o niej. Pod\u0105\u017ca\u0142 tym samym \u015bcie\u017ck\u0105 wytyczon\u0105 wcze\u015bniej przez innych europejskich pisarzy i artyst\u00f3w, wsp\u00f3lnie kreuj\u0105cych wiar\u0119 w istnienie „szlachetnego dzikusa”, wsp\u00f3lnoty \u017cyj\u0105cej w stanie pierwotnej niewinno\u015bci, kt\u00f3ra mo\u017ce „uzdrowi\u0107” Europejczyka „zepsutego” cywilizacj\u0105. Mia\u0142a to by\u0107 ich droga do raju.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Siesta<\/em>, ok. 1892-1894 \u00a9<\/strong><\/strong> Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork <\/a> <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Kiedy w 1891 Gauguin wyrusza\u0142 na Tahiti w poszukiwaniu wolno\u015bci od konwenans\u00f3w i zasad europejskiej cywilizacji, sam zadba\u0142 o to, \u017ceby pojecha\u0142y razem z nim. Nie tylko zabra\u0142 ze sob\u0105 opracowania francuskoj\u0119zycznych podr\u00f3\u017cnik\u00f3w o kulturze i religii tahita\u0144skiej – Voyage aux \u00eeles du Grand Oc\u00e9an<\/em> Jacques-Antoine’a Moerenhouta z 1837 oraz \u00c9tat de la soci\u00e9t\u00e9 tahitienne \u00e0 l’arriv\u00e9e des Europ\u00e9ens<\/em> Edmonda de Bovis z 1855 – opisuj\u0105ce „wiedz\u0119” zapomnian\u0105 przez mieszka\u0144c\u00f3w Tahiti. Zabra\u0142 r\u00f3wnie\u017c europejskie zdj\u0119cia, rysunki i ryciny, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y mu jako \u017ar\u00f3d\u0142a inspiracji, przy tworzeniu polinezyjskich kompozycji. Sam zadba\u0142 o to, by przes\u0142oni\u0142y mu one widok na to co spotka\u0142 w Polinezji i co pragn\u0105\u0142 zachowa\u0107 „czystym”.<\/p>\n\n\n\n

Peru<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"
Paul Gauguin, Aline Marie Chazal Gauguin<\/em><\/strong>, matka artysty<\/em>, ok. 1888, Staatsgalerie<\/strong> Stuttgart<\/strong> \u00a9<\/strong> wikipedia<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Podr\u00f3\u017ce artystyczne Gauguina poprzedzone by\u0142y wydarzeniami z jego dzieci\u0144stwa. W 1849 jako niespe\u0142na dwuletni ch\u0142opczyk wyruszy\u0142 z rodzin\u0105 w podr\u00f3\u017c z Francji do Peru. Jego matka szuka\u0142a finansowego wsparcia u swoich krewnych. Babka przysz\u0142ego artysty – Flora Tristan by\u0142a nie\u015blubn\u0105 c\u00f3rk\u0105 peruwia\u0144skiego arystokraty Mariano de Tristana y Moscoso. Paul w trakcie podr\u00f3\u017cy straci\u0142 ojca, zyska\u0142 – bogatych krewnych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo rozpieszczany w luksusie. Idylla nie trwa\u0142a jednak d\u0142ugo i zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wrogo\u015bci\u0105 ze strony peruwia\u0144skich krewnych. Pani Gauguin, pozbawiona \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, by\u0142a zmuszona do powrotu z dzie\u0107mi do szarej rzeczywisto\u015bci Francji. Jednak Paul ca\u0142e \u017cycie b\u0119dzie nosi\u0142 pod powiekami obraz utraconego, egzotycznego raju.<\/p>\n\n\n\n

Kopenhaga<\/h2>\n\n\n\n

Marzenie o dalekich l\u0105dach prze\u015bladowa\u0142o Gauguina. Zanim zdecydowa\u0142 si\u0119 na karier\u0119 artystyczn\u0105, zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do marynarki handlowej realizuj\u0105c swoje marzenie o podr\u00f3\u017cach. Jednak\u017ce po \u015bmierci matki w 1867 osiad\u0142 w Pary\u017cu i rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 urz\u0119dnika na gie\u0142dzie. W tym czasie powodzi\u0142o mu si\u0119 ca\u0142kiem nie\u017ale, w 1873 zdecydowa\u0142 si\u0119 na \u015blub z Mette-Sophie Gad – Dunk\u0105 mieszkaj\u0105c\u0105 w Pary\u017cu. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Aline, c\u00f3rka artysty, we wn\u0119trzu,<\/em> 1881, Millennium Gallery, Sheffield Galleries and Museums Trust<\/strong> \u00a9<\/strong> wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Po krachu francuskiej gie\u0142dy w 1882 Gauguin zdecydowa\u0142 si\u0119 odda\u0107 w pe\u0142ni malarstwu, kt\u00f3re do tej pory praktykowa\u0142 hobbystycznie. Mette z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142a zachwycona, kiedy po latach dostatniego \u017cycia i sp\u0142odzeniu pi\u0105tki dzieci, jej m\u0105\u017c nagle straci\u0142 zainteresowanie utrzymywaniem rodziny. Pozbawieni \u015brodk\u00f3w do \u017cycia pa\u0144stwo Gauguin najpierw przenie\u015bli si\u0119 do Kopenhagi, sk\u0105d pochodzi\u0142a Mette. Jednak Paul nie mia\u0142 ju\u017c zapa\u0142u do handlu, a jego \u017cona by\u0142a zm\u0119czona ponoszeniem ca\u0142ego ci\u0119\u017caru utrzymywania rodziny. Ros\u0142y mi\u0119dzy nimi napi\u0119cia. Paul wr\u00f3ci\u0142 do Pary\u017ca w 1885. Jego ma\u0142\u017ce\u0144stwo zacz\u0119\u0142o coraz bardziej si\u0119 rozpada\u0107, a Mette zerwa\u0142a z nim ostatecznie w 1895.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin,<\/strong> Mette Gauguin w stroju wieczorowym,<\/em> 1884, National Museum of Art, Architecture and Design, Oslo<\/strong> \u00a9<\/strong> wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Bretania<\/h2>\n\n\n\n

Gauguin wkroczy\u0142 na drog\u0119 poszukiwania pierwotnej niewinno\u015bci. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 niepozornie od pleneru latem 1886 w Bretanii w kolonii Pont-Aven. Do\u0142\u0105czy\u0142 tam do zaprzyja\u017anionej grupy artyst\u00f3w, skuszony niskimi kosztami utrzymania. Na tym etapie by\u0142 ju\u017c rozczarowany impresjonizmem jako pust\u0105 form\u0105 przekazu, nastawion\u0105 jedynie na efekt estetyczny. Poszukiwa\u0142 nowych sposob\u00f3w na wyra\u017cenie tre\u015bci symbolicznych. W tym celu kierowa\u0142 uwag\u0119 ku sztuce pozaeuropejskiej – z obszar\u00f3w Afryki i Azji – kt\u00f3ra oferowa\u0142a \u015brodki do wyra\u017cenia mistycznego symbolizmu, a zarazem pe\u0142na by\u0142a wigoru. W Pont-Aven Gauguin’a z podobnych wzgl\u0119d\u00f3w zainspirowa\u0142a lokalna spo\u0142eczno\u015b\u0107, wyznaj\u0105ca tradycyjne chrze\u015bcija\u0144skie warto\u015bci i stroni\u0105ca od pokus wielkiego \u015bwiata. Kompozycje artysty z tego czasu wype\u0142niaj\u0105 postaci skromnych Bretonek zaj\u0119tych prostymi, codziennymi czynno\u015bciami.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Cztery breto\u0144skie kobiety<\/em>, 1886, Nowa Pinakoteka, Monachium \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Gauguin w nast\u0119pnych latach pracowa\u0142 w Pont-Aven, z czasem zgromadzi\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego grupa artyst\u00f3w podzielaj\u0105ca jego wizj\u0119 artystyczn\u0105 i si\u0119gaj\u0105ca po podobne \u015brodki formalne. Znani s\u0105 dzisiaj jako szko\u0142a z Pont-Aven, czerpi\u0105ca inspiracje ze sztuki ludowej oraz stosuj\u0105ca technik\u0119 cloisonizmu. Polega\u0142a ona na budowaniu kompozycji z form o jednolitym kolorze obwiedzionych mocnym konturem. Sam Gauguin coraz g\u0142\u0119biej si\u0119ga\u0142 w swoich pracach do tre\u015bci mistycznych, dokonuj\u0105c wiwisekcji na relacjach cz\u0142owieka ze sfer\u0105 sakrum. Na tym etapie obszarem jego zainteresowa\u0144 by\u0142o chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Wizja po kazaniu<\/em>, 1888, Scottish National Gallery, Edynburg \u00a9 wikipedia<\/a> <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Wizja po kazaniu <\/em>to niew\u0105tpliwie najbardziej znany obraz z okresu „breto\u0144skiego”. Ukazuje wizj\u0119, kt\u00f3rej do\u015bwiadczaj\u0105 kobiety breto\u0144skie po wys\u0142uchaniu kazania na temat biblijnej opowie\u015bci o walce Jakuba z Anio\u0142em. Kobiety zgromadzone w kr\u0119gu na placu pod os\u0142on\u0105 drzewa, staj\u0105 si\u0119 \u015bwiadkiniami biblijnej walki. Zanika granica mi\u0119dzy ich rzeczywistym miejscem przebywania, a wydarzeniami opisanymi w opowie\u015bci. Gauguin wykorzysta\u0142 nowe regu\u0142y sztuki wolnej od na\u015bladowania rzeczywisto\u015bci i zasad perspektywy, by ukaza\u0107 stan g\u0142\u0119boko zinternalizowanej wizji.<\/p>\n\n\n\n

Martynika<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"
Paul Gauguin, Zbieranie owoc\u00f3w mango<\/em>, 1887, Van Gogh Museum, Amsterdam \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Egzotyka i zami\u0142owanie do dziko\u015bci stopniowo zakrada\u0142o si\u0119 do tw\u00f3rczo\u015bci Gauguina. W 1887 odby\u0142 podr\u00f3\u017c do Panamy, sp\u0119dzi\u0142 w\u00f3wczas kilka miesi\u0119cy na Martynice na Morzu Karaibskim. Jako obywatel francuski by\u0142 w komfortowej sytuacji nieskr\u0119powanego podr\u00f3\u017cowania w obr\u0119bie kolonii podporz\u0105dkowanych Francji. Dzi\u0119ki funkcjonuj\u0105cej w\u00f3wczas zasadzie, w razie bankructwa mia\u0142 zapewniony powr\u00f3t „do domu” na koszt pa\u0144stwa. Gauguin, wiecznie borykaj\u0105cy si\u0119 z problemami finansowymi, wykorzysta\u0142 t\u0119 sposobno\u015b\u0107, by swobodnie cieszy\u0107 si\u0119 urokami prostego \u017cycia lokalnej spo\u0142eczno\u015bci Martyniki, kt\u00f3r\u0105 uwiecznia\u0142 na swoich obrazach. Stanowi\u0142o to dla niego tak\u017ce okazj\u0119 do nawi\u0105zania kontaktu z zamieszkuj\u0105c\u0105 tam wsp\u00f3lnot\u0105 hindusk\u0105 i zapoznania si\u0119 z now\u0105 dla niego symbolik\u0105. Z dzie\u0142 powsta\u0142ych w tym okresie wy\u0142ania si\u0119 fascynacja egzotyczn\u0105 lokalizacj\u0105 oraz jej mieszka\u0144cami. Tym samym gor\u0105czka tropik\u00f3w powoli zapuszcza\u0142a korzenie w wyobra\u017ani artysty.<\/p>\n\n\n\n

Zew dziko\u015bci<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"
Paul Gauguin, Naczynie w antropomorficznym kszta\u0142cie<\/em>, ok. 1889, Mus\u00e9e d’Orsay<\/strong>, Pary\u017c \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Gauguin poszukiwa\u0142 alternatywnych sposob\u00f3w nie tylko dla swojej \u015bcie\u017cki artystycznej, ale tak\u017ce do \u017cycia. Swoje dzia\u0142ania tw\u00f3rcze realizowa\u0142 m.in. poprzez tworzenie rze\u017ab ceramicznych, takich jak naczynie w antropomorficznym kszta\u0142cie przechowywane w Mus\u00e9e d’Orsay w Pary\u017cu. Artysta sam okre\u015bla\u0142 je jako sw\u00f3j autoportret, „wizerunek Gauguina dzikusa”. Owa dziko\u015b\u0107 to nie tylko ukazanie groteskowej twarzy wykrzywionej grymasem, ale tak\u017ce wyb\u00f3r sposobu kszta\u0142towania formy, nawi\u0105zuj\u0105cy do ludowego rzemios\u0142a. Gauguin odrzuca\u0142 w ten spos\u00f3b sublimacj\u0119 akademickiej sztuki, si\u0119ga\u0142 do surowego, niejako „pierwotnego” sposobu tworzenia. Wybiera\u0142 „dziko\u015b\u0107”, kt\u00f3ra mia\u0142a mu da\u0107 wolno\u015b\u0107 zar\u00f3wno od narzuconych regu\u0142 tworzenia, jak i zasad cywilizacji w og\u00f3le. Coraz bardziej poci\u0105ga\u0142o go eksplorowanie dzikiej strony w\u0142asnej natury.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Autoportret z \u017c\u00f3\u0142tym Chrystusem<\/em>, 1891, Mus\u00e9e d’Orsay<\/strong>, Pary\u017c \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Autoportret z \u017c\u00f3\u0142tym Chrystusem<\/h3>\n\n\n\n

Autoportret z \u017c\u00f3\u0142tym Chrystusem<\/a><\/em> to rodzaj po\u017cegnania ze sztuk\u0105 czas\u00f3w Pont-Aven oraz z Europ\u0105. Gauguin ukaza\u0142 siebie w pracowni, za nim, po lewej stronie, na sztaludze widoczny jest jego obraz \u017b\u00f3\u0142ty Chrystus<\/em>, kt\u00f3ry powsta\u0142 dwa lata wcze\u015bniej. Kompozycja zosta\u0142a ukazana w lustrzanym odbiciu, tak by g\u0142owa zbawiciela pochyla\u0142a si\u0119 nad postaci\u0105 artysty, otaczaj\u0105c go symbolicznie opiek\u0105. Po przeciwnej stronie ukazane zosta\u0142o ceramiczne naczynie o antropomorficznych kszta\u0142tach. W obu dzie\u0142ach Gauguin u\u017cyczy\u0142 swoich rys\u00f3w przedstawionym postaciom – Chrystusowi i groteskowemu stworowi. Tym samym na obrazie z 1891 ogl\u0105damy swoisty potr\u00f3jny autoportret, oddaj\u0105cy wewn\u0119trzne rozdarcie artysty. Z jednej strony poszukuj\u0105cego oparcia w znanym mu \u015bwiecie, z drugiej – \u015bwiadomego swej nieujarzmionego temperamentu. <\/p>\n\n\n\n

Ucieczka do raju<\/h2>\n\n\n\n

Gauguin poszukiwa\u0142 „raju na ziemi”, w kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142by nieskr\u0119powanie tworzy\u0107 i eksplorowa\u0107 dziko\u015b\u0107 swojej natury. Szuka\u0142 miejsca z dala od europejskiej cywilizacji i jej ograniczaj\u0105cych zasad. Jego wyb\u00f3r pad\u0142 na Tahiti, wysp\u0119 na Pacyfiku stanowi\u0105c\u0105 francusk\u0105 koloni\u0119. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Pawilon tahita\u0144ski na Wystawie \u015awiatowej, Pary\u017c 1900 \u00a9 grupaok<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Niew\u0105tpliwie fascynacj\u0119 podsyci\u0142o w nim zwiedzanie Wystawy \u015awiatowej w Pary\u017cu w 1889. Zosta\u0142y na niej odtworzone typowe tahita\u0144skie domy, wybudowane specjalnie na t\u0119 okazj\u0119. Rol\u0119 „hostess” pe\u0142ni\u0142o dziesi\u0119\u0107 Tahitanek przywiezionych do Francji. Gauguin chwali\u0142 si\u0119 przyjacielowi, \u017ce uda\u0142o mu si\u0119 um\u00f3wi\u0107 na spotkanie z jedn\u0105 z kobiet. Mo\u017cliwe, \u017ce tym samym ukszta\u0142towa\u0142o si\u0119 wyobra\u017cenie Gauguina o Tahiti r\u00f3wnie\u017c jako miejscu, gdzie kobiety s\u0105 og\u00f3lnie dost\u0119pne i nieskr\u0119powane zachodni\u0105 pruderi\u0105. <\/p>\n\n\n\n

W 1890 artysta mia\u0142 podj\u0119t\u0105 decyzj\u0119 o wyje\u017adzie. By\u0142 tak przyt\u0142oczony problemami finansowymi, rodzinnymi i brakiem uznania dla swojej sztuki, \u017ce ucieczka na Tahiti wydawa\u0142a mu si\u0119 jedynym mo\u017cliwym ruchem. W jego wyobra\u017ani miejsce to stanowi\u0142o raj na ziemi – z dala od europejskiej cywilizacji, jej norm, konwenans\u00f3w i znoju. By\u0142o zarazem na ko\u0144cu \u015bwiata, jak i wygodnie ulokowane na bezpiecznym obszarze podporz\u0105dkowanym francuskiemu rz\u0105dowi, co dawa\u0142o gwarancj\u0119 bezp\u0142atnego powrotu do domu. <\/p>\n\n\n\n

Tahiti, po raz pierwszy<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"
Widok Papeete, stolicy Polinezji Francuskiej, lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te XIX wieku \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Gauguin wyruszy\u0142 w podr\u00f3\u017c do Polinezji w kwietniu 1891. Jednak zamiast do pierwotnej cywilizacji, trafi\u0142 do kolonialnego miasta. Papeete, stolica Polinezji Francuskiej, wykorzystywa\u0142o wszelkie mo\u017cliwe zdobycze cywilizacji. Kobiety r\u00f3wnie\u017c nie spe\u0142nia\u0142y wyobra\u017ce\u0144 artysty. Zamiast \u0142atwo dost\u0119pnych p\u00f3\u0142nagich figur grzej\u0105cych si\u0119 w s\u0142o\u0144cu, spotka\u0142 osoby ch\u0119tnie nosz\u0105ce tzw. misjonarskie suknie. By\u0142y to obszerne stroje z d\u0142ugimi r\u0119kawami, si\u0119gaj\u0105ce kostek, promowane przez misjonarzy. Kobiety uznawa\u0142y je z kolei za co\u015b egzotycznego, a zarazem modnego. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Kobieta z kwiatem<\/em> (<\/strong>Vahine no te tiare<\/strong><\/em>), 1891, Ny Carlsberg Glyptote<\/strong>k, Kopenhaga \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Sportretowana przez Gauguina w roku jego przyjazdu kobieta zdecydowa\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie na ten str\u00f3j, kiedy odwiedzi\u0142a malarza. Niew\u0105tpliwie postrzega\u0142a t\u0119 sukienk\u0119 jako od\u015bwi\u0119tn\u0105, zapewne nosi\u0142a j\u0105 podczas niedzielnych mszy. Dla Gauguina by\u0142a to jednak oznaka „zepsucia” lokalnej „pierwotnej” kultury przez europejsk\u0105 moralno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W poszukiwaniu „czysto\u015bci” Gauguin opu\u015bci\u0142 Papeete i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do wioski Mataiea. Szuka\u0142 tam inspiracji dla swojej tw\u00f3rczo\u015bci, wolno\u015bci od europejskich konwenans\u00f3w i powrotu do stanu niewinno\u015bci. Na powsta\u0142ych p\u0142\u00f3tnach stworzy\u0142 w\u0142asn\u0105 wizj\u0119 lokalnej spo\u0142eczno\u015bci i jej kultury, od kt\u00f3rej oczekiwa\u0142, \u017ce da mu zbawienie. <\/p>\n\n\n\n

Teha’amana<\/h3>\n\n\n
\n
\"\"
Paul Gauguin, Mieszkanki Tahiti na pla\u017cy<\/em>, 1891, Mus\u00e9e d’Orsay, Pary\u017c \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Gauguin p\u00f3\u017aniej spisa\u0142 dziennik podr\u00f3\u017cy, opublikowany w 1901 i zatytu\u0142owany Noa Noa<\/em>. W za\u0142o\u017ceniu mia\u0142y si\u0119 tam znale\u017a\u0107 obja\u015bnienia do jego obraz\u00f3w i opisy do\u015bwiadcze\u0144 na Tahiti. Jak jednak zauwa\u017cyli wsp\u00f3\u0142cze\u015bni krytycy, tre\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki by\u0142a w znacznej mierze wymy\u015blona przez artyst\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c zapo\u017cyczona z publikacji francuskich badaczy. <\/p>\n\n\n\n

Opisa\u0142 w nim mi\u0119dzy innymi powstanie obrazu Manao tupapau <\/em>(Duchy<\/em> zmar\u0142ych czuwaj\u0105<\/em>). Jako modelka pos\u0142u\u017cy\u0142a Teha’amana, kt\u00f3r\u0105 malarz nazywa\u0142 Tehura. By\u0142a ona jego pierwsz\u0105 „lokaln\u0105 \u017con\u0105”, zaledwie trzynastoletni\u0105 w momencie „za\u015blubin”. W j\u0119zyku tahita\u0144skim okre\u015blana by\u0142a jako vahine<\/em>, co oznacza\u0142o „kobieta”.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Manao tupapau<\/em><\/em> (Duchy zmar\u0142ych czuwaj\u0105<\/em>), 1891, Albright\u2013Knox Art Gallery, Bufallo \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Wedle relacji zapisanej w Noa Noa <\/em>do stworzenia obrazu Manao tupapau<\/em> mia\u0142o zainspirowa\u0107 Gauguina wydarzenie z \u017cycia. Malarz mia\u0142 zasta\u0107 swoj\u0105 partnerk\u0119 przera\u017con\u0105 ciemno\u015bci\u0105, kiedy wr\u00f3ci\u0142 noc\u0105 z wyprawy do miasta. Ukaza\u0142 dziewczyn\u0119 nago, le\u017c\u0105c\u0105 na brzuchu z wyeksponowanymi po\u015bladkami. Jako \u017ar\u00f3d\u0142o jej l\u0119ku wskaza\u0142 ubran\u0105 na czarno posta\u0107 siedz\u0105c\u0105 w nogach \u0142\u00f3\u017cka – mia\u0142 to by\u0107 tapapau<\/em>, demon nocy. Z list\u00f3w, w kt\u00f3rych opisywa\u0142 ten obraz, mo\u017cemy si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce Gauguin zdecydowa\u0142 si\u0119 na ukazanie zjawy pod postaci\u0105 starej kobiety, a nie potwornego stworzenia, by uczyni\u0107 kompozycj\u0119 \u0142atwiejsz\u0105 do zrozumienia przez Europejczyk\u00f3w. I \u0142atwiejsz\u0105 do sprzedania. W listach komentowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c u\u0142o\u017cenie Tehury – jego zdaniem \u017cadna europejska dziewczyna nie chcia\u0142aby zosta\u0107 w ten spos\u00f3b ukazan\u0105, jednak jego zdaniem, dla \u017cadnej z Maorysek nie stanowi\u0142o to problemu. <\/p>\n\n\n\n

Mity<\/h3>\n\n\n\n

Gauguina fascynowa\u0142y lokalne przekazy i podania, szczeg\u00f3lnie zwi\u0105zane z tajemniczym bractwem Arioi i czczonym przez nich bogiem wojny 'Oro. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce opiera\u0142y si\u0119 one g\u0142\u00f3wnie na relacjach pozbawionych ilustracji, a tahita\u0144skie modele nie by\u0142y mu dost\u0119pne, malarz opiera\u0142 si\u0119 w du\u017cej mierze na w\u0142asnej wyobra\u017ani. W ci\u0105gu pierwszego roku stworzy\u0142 oko\u0142o dwudziestu obraz\u00f3w i tuzin drzeworyt\u00f3w. Jednym z nich by\u0142o Te aa no areois<\/a><\/em> (Nasiona Areoi<\/em>) ukazuj\u0105ce ziemsk\u0105 ma\u0142\u017conk\u0119 b\u00f3stwa – najpi\u0119kniejsz\u0105 z kobiet – Vairaumati. Z ich zwi\u0105zku mia\u0142a powsta\u0107 nowa rasa ludzi. Badacze uznaj\u0105, \u017ce do jej postaci pozowa\u0142a mu r\u00f3wnie\u017c Teha’amana.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Te aa no areois<\/em> (Nasiona Areoi<\/em>), 1892, Museum of Modern Art, Nowy Jork \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Je\u015bli uwa\u017cnie przyjrzymy si\u0119 tej kompozycji, \u0142atwo dostrze\u017cemy rozmaite inspiracje, kt\u00f3re kierowa\u0142y Gauguinem w trakcie tworzenia. W hieratyczno\u015bci pozy czytelne s\u0105 wzorce staro\u017cytnego Egiptu, w stosowaniu p\u0142askiej plamy barwnej i braku \u015bwiat\u0142ocienia – japo\u0144skie, a pozycja ramion przypomina postaci z reliefu w indonezyjskiej \u015bwi\u0105tyni Borobudur. Jako inspiracj\u0119 z Zachodu nale\u017cy wskaza\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 francuskiego symbolisty Pierre’a Puvisa de Chavannesa. Promowana w opowie\u015bciach Gauguina wizja \u015bwie\u017co\u015bci jego sztuki, inspirowanej jedynie lokalnymi wzorcami traci swoj\u0105 moc. Nale\u017cy j\u0105 raczej rozumie\u0107 jako eklektyczny j\u0119zyk czerpi\u0105cy z wszelkich znanych arty\u015bcie wzorc\u00f3w, kt\u00f3re pozna\u0142 w Europie.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cegnanie<\/h3>\n\n\n\n
\"\"
Paul Gauguin, Wielu przodk\u00f3w Tehamany lub Tehamana ma wielu rodzic\u00f3w<\/em><\/em><\/strong>, 1893, Art Institute of Chicago \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na obrazie Wielu przodk\u00f3w Tehamany<\/em> lub Tehamana ma wielu rodzic\u00f3w<\/em> (Merahi metua no Tehamana<\/a>), w postaci Teha’many \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 elementy rodzime i zachodnie. Nosi skromn\u0105 misyjn\u0105 sukienk\u0119, w r\u0119ku trzyma polinezyjski wachlarz, a we w\u0142osy ma wpi\u0119te charakterystyczne kwiaty tiare<\/em>. Siedzi nieruchomo i odwraca wzrok, przyjmuje niejako rol\u0119 stra\u017cniczki tajemniczych znak\u00f3w i symboli ukazanych na \u015bcianie za ni\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Gauguin zapo\u017cyczy\u0142 te formy z r\u00f3\u017cnych kultur – rze\u017abione tablice pami\u0119ci (rongo-rongo) z Rapa Nui (Wyspa Wielkanocna) oraz z form masek z Oceanii i Japonii. Nie s\u0105 one zatem tradycyjnie lokalnymi formami, z kt\u00f3rymi zetkn\u0105\u0142by si\u0119 w codziennym \u017cyciu Tahita\u0144czyk\u00f3w. Nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce obraz swobodnie odwo\u0142uje si\u0119 do kulturowego pochodzenia Teha’amany. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce jej rodzina pochodzi\u0142a z Wysp Cooka i \u017ce ona sama urodzi\u0142a si\u0119 na Huahine, innej z Wysp Towarzystwa, Gauguin prawdopodobnie postrzega\u0142 j\u0105 jako reprezentuj\u0105c\u0105 mi\u0119dzywysp\u00f3lnotow\u0105 kultur\u0119 polinezyjsk\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a zar\u00f3wno staro\u017cytna, jak i wykracza\u0142a poza Tahiti. <\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie zastosowanie hieroglificznego pisma z tablic rongo-rongo (kt\u00f3re skopiowa\u0142 z fotografii, kt\u00f3r\u0105 zdoby\u0142 w Papeete) mia\u0142o na celu wzbudzenie zainteresowania, jak i zaskoczenie paryskiego widza. Podobnie jak umieszczenie na p\u0142\u00f3tnie tytu\u0142u tahita\u0144skiego. Gauguin pozostawa\u0142 artyst\u0105-turyst\u0105, kt\u00f3ry nigdy do ko\u0144ca nie zrozumia\u0142 kultury tahita\u0144skiej. Spos\u00f3b w jaki j\u0105 wykorzystywa\u0142 jako temat swoich obraz\u00f3w mia\u0142 na celu podkre\u015blanie jej obco\u015bci, poetycko\u015bci a tak\u017ce wydobycie zmys\u0142owego potencja\u0142u. Nie zale\u017ca\u0142o mu na zrozumieniu ani kim by\u0142a Teha’mana ani jak przebiega\u0142y jej relacje z rodzin\u0105. Pragn\u0105\u0142 za to osnu\u0107 j\u0105 materi\u0105 mitu i egzotycznej opowie\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Przed ko\u0144cem lipca 1893 roku Gauguin zdecydowa\u0142 si\u0119 opu\u015bci\u0107 Tahiti i ju\u017c nigdy wi\u0119cej nie zobaczy\u0142 Teha’amany.<\/p>\n\n\n\n

Pary\u017c <\/h2>\n\n\n\n

Gauguin powr\u00f3ci\u0142 do Francji w sierpniu 1893 roku, zmotywowany wizj\u0105 spadku odziedziczonego po wuju. W Pary\u017cu dalej malowa\u0142 obrazy o tematyce polinezyjskiej, zw\u0142aszcza, \u017ce uda\u0142o mu si\u0119 korzystnie sprzeda\u0107 kilkana\u015bcie dzie\u0142, kt\u00f3re wystawia\u0142 w galerii Durand-Ruel. Wynaj\u0105\u0142 mieszkanie na Montparnassie, w kt\u00f3rym organizowa\u0142 cotygodniowe salony artystyczne. Wytwarza\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie atmosfer\u0119 egzotyczno\u015bci – nosi\u0142 polinezyjskie stroje oraz utrzymywa\u0142 romans z Ann\u0105 Jawajk\u0105, nastoletni\u0105 pi\u0119kno\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 „zaopiekowa\u0142”. Sportretowa\u0142 j\u0105 nag\u0105, dumnie siedz\u0105c\u0105 w b\u0142\u0119kitnym fotelu i \u015bmia\u0142o spogl\u0105daj\u0105c\u0105 w oczy widza. Jej cia\u0142o emanuje sensualno\u015bci\u0105, jej spojrzenie rzuca wyzwanie. U st\u00f3p wspartych na zielonym podn\u00f3\u017cku siedzi ma\u0142pka Taoa, prezent od samego malarza.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin,<\/strong> Anna Jawajka<\/strong><\/em>, 1893 lub 1894, kolekcja prywatna \u00a9 wikipedia<\/a> <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Gauguin dba\u0142 o sp\u00f3jno\u015b\u0107 swojej artystycznej marki – portret Anny opatrzy\u0142 tytu\u0142em w j\u0119zyku tahita\u0144skim: Aita parari te tamari vahine Judith. <\/em>Nie odnosi si\u0119 on jednak do modelki. Nale\u017cy go t\u0142umaczy\u0107 jako Ma\u0142a Judyta jest wci\u0105\u017c dziewic\u0105<\/em>, co stanowi do\u015b\u0107 grubia\u0144ski \u017cart z uczucia, jakim darzy\u0142a artyst\u0119 nastoletnia c\u00f3rka s\u0105siad\u00f3w. Judith Molard mia\u0142a trzyna\u015bcie lat, kiedy w jej \u017cyciu pojawi\u0142 si\u0119 Gauguin. Z zachwytem s\u0142ucha\u0142a o jego dalekich podr\u00f3\u017cach oraz ma\u0142\u017ce\u0144stwie z dziewczyn\u0105 w jej wieku. Szybko zapa\u0142a\u0142a do niego m\u0142odzie\u0144cz\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i sta\u0142a si\u0119 zazdrosna o Ann\u0119 Jawajk\u0119. Matka Judith nie pozwoli\u0142a jednak na bli\u017csze kontakty Gauguina z c\u00f3rk\u0105, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie jego w\u0105tpliw\u0105 reputacj\u0119. Trudno jednoznacznie okre\u015bli\u0107 co kierowa\u0142o Gauguinem, kiedy zdecydowa\u0142 si\u0119 na umieszczenie tego napisu na obrazie.<\/p>\n\n\n\n

Polinezja – droga bez powrotu<\/h2>\n\n\n\n

Wyprawa do Europy szybko okaza\u0142a si\u0119 dla Gauguina fiaskiem. Pomimo pocz\u0105tkowego zainteresowania jego pracami, by\u0142 pomijany na rynku sztuki, jego rze\u017aba tahita\u0144skiej bogoni Oviri<\/em>, zosta\u0142a usuni\u0119ta z Salonu w 1895. Rozgoryczony i zmagaj\u0105cy si\u0119 z krytyk\u0105 artysta ponownie szuka\u0142 ratunku w wyprawie na Tahiti w czerwcu 1895. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Oviri<\/em>, 1894, Mus\u00e9e d’Orsay, Pary\u017c \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od rozczarowa\u0144 i pora\u017cki, kt\u00f3re odni\u00f3s\u0142 w Pary\u017cu, \u017cycie Gauguina jako artysty-kolonizatora przebiega\u0142o raczej wygodnie. Utrzymywa\u0142 si\u0119 ze sprzeda\u017cy obraz\u00f3w oraz wsparcia mi\u0142o\u015bnik\u00f3w jego sztuki, wybudowa\u0142 dom, kupi\u0142 pow\u00f3z z koniem. Jednym s\u0142owem – by\u0142o go sta\u0107 na wr\u0119cz wielkomiejskie luksusy. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Barbarzy\u0144skie wiersze<\/em>, 1896, Fogg Museum, Cambridge \u00a9 wikipedia<\/a> <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Gauguin niezmiennie eksplorowa\u0142 lokalne mitologie i wierzenia. Namalowa\u0142 t\u0119 enigmatyczn\u0105 kompozycj\u0119 ukazuj\u0105c\u0105 zwierz\u0119ce b\u00f3stwo w towarzystwie anio\u0142a podczas swojej drugiej podr\u00f3\u017cy do Polinezji Francuskiej. Tytu\u0142 zapo\u017cyczy\u0142 ze zbioru wierszy Charlesa Leconte de Lisle, kt\u00f3rego Po\u00e8mes Barbares<\/em> (Wiersze barbarzy\u0144skie<\/em>) z 1862 s\u0105 pe\u0142ne stworze\u0144 inspirowanych wyobra\u017ani\u0105 autora na temat Tahiti. Cho\u0107 wiedza Gauguina o lokalnych zwyczaj\u00f3w i wierzeniach by\u0142a bardziej obszerna i ugruntowana ni\u017c poety, to w jego kompozycji wyst\u0119puje podobne przenikanie si\u0119 r\u00f3\u017cnych mitologii. Zwierz\u0119 zosta\u0142o zidentyfikowane jako Ta’aroa – tahita\u0144skie b\u00f3stwo, kt\u00f3re jest tw\u00f3rc\u0105 wszech\u015bwiata. Jednak uskrzydlona, kobieca posta\u0107, kt\u00f3ra unosi d\u0142o\u0144 na wysoko\u015b\u0107 klatki piersiowej i odwraca wzrok, \u0142\u0105czy w sobie elementy zar\u00f3wno tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej, jak i buddyjskiej.<\/p>\n\n\n\n

Pau’ura<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"
Gauguin by\u0107 mo\u017ce w towarzystwie Pau’ury<\/strong>
Paul Gauguin, Dr. Gouzer and two Tahitians. Photo: courtesy of Daniel Blau, Munich<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Partnerk\u0105 Gauguina podczas jego drugiego pobytu na Tahiti by\u0142a Pahura (Pau’ura), c\u00f3rka s\u0105siad\u00f3w w Puna’auia, kt\u00f3ra mia\u0142a czterna\u015bcie i p\u00f3\u0142 roku, kiedy czterdziestoo\u015bmioletni malarz wzi\u0105\u0142 j\u0105 jako swoj\u0105 vahine<\/em>. Dziewczyna urodzi\u0142a mu dwoje jego dzieci, z kt\u00f3rych c\u00f3rka zmar\u0142a w niemowl\u0119ctwie. Drugie, ch\u0142opca, sama wychowa\u0142a po tym jak odm\u00f3wi\u0142a Gauguinowi towarzyszenia mu w wyprawie na Markizy, z dala od swojej rodziny w Puna’auia.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin,<\/strong> Narodziny<\/em>, 1896, Nowa Pinakotek, Monachium \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Pahura oczekiwa\u0142a narodzin pierwszego dziecka w czasie przypadaj\u0105cym na okres Bo\u017cego Narodzenia. Na obrazie Gauguin postanowi\u0142 przedstawi\u0107 j\u0105 jako Mari\u0119 z Nazaretu tu\u017c po wydaniu na \u015bwiat Jezusa. Wykorzysta\u0142 repertuar symboli zwi\u0105zanych ze scenami Bo\u017cego Narodzenia – obecno\u015b\u0107 w jednej izbie ludzi i zgromadzonym wok\u00f3\u0142 \u017c\u0142obu zwierz\u0105t, uskrzydlon\u0105 posta\u0107 asystuj\u0105c\u0105 przy opiece nad niemowl\u0119ciem oraz aureole wok\u00f3\u0142 g\u0142\u00f3w \u015bwi\u0119tych os\u00f3b. Zawar\u0142 te\u017c wiele prawdy o rzeczywistym wydarzeniu, nale\u017c\u0105cym r\u00f3wnie\u017c do jego \u017cycia. Niezwykle przejmuj\u0105ce jest m\u0142ode cia\u0142o Pahury le\u017c\u0105ce bez si\u0142 na \u0142\u00f3\u017cku, dziewczyna wydaje si\u0119 by\u0107 pogr\u0105\u017cona w p\u00f3\u0142\u015bnie z g\u0142ow\u0105 lekko zwr\u00f3con\u0105 w stron\u0119 dziecka. Towarzyszy jej tajemnicza posta\u0107, trzymaj\u0105ca noworodka na r\u0119kach. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Paul Gauguin,<\/strong> Nevermore<\/em>, 1897, Courtauld Institute of Art<\/strong>, Londyn<\/strong> \u00a9 wikipedia<\/strong><\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nevermore<\/h3>\n\n\n\n

Pahura powr\u00f3ci\u0142a na obrazie powsta\u0142ym w nast\u0119pnym roku. Naga dziewczyna le\u017cy na \u0142\u00f3\u017cku, widzimy jej szerokie biodra wznosz\u0105ce si\u0119 na tle zag\u0142\u00f3wka. Nie patrzy na nas, jej wzrok ucieka gdzie\u015b poza obraz, z dala od nas. W tle za ni\u0105 widoczne s\u0105 dwie postaci kobiet zwr\u00f3conych ku sobie i zaj\u0119tych rozmow\u0105. Na parapecie przysiad\u0142 czarny ptak obserwuj\u0105cy wn\u0119trze pokoju. Na lewo od niego malarz umie\u015bci\u0142 napis NEVERMORE, czytelne nawi\u0105zanie do wiersza Edgara Alana Poe. W \u201eKruku\u201d s\u0142owa te s\u0105 odpowiedzi\u0105 na kolejne pytania pogr\u0105\u017conego w \u017ca\u0142obie poety i zwiastuj\u0105 bezpowrotn\u0105 utrat\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Pahura kilka miesi\u0119cy przed namalowaniem tego obrazu straci\u0142a dziecko. W tym samym mniej wi\u0119cej czasie do Gauguina dotar\u0142a informacja z Europy, \u017ce jego ukochana c\u00f3rka Aline zmar\u0142a na gru\u017alic\u0119. Kobieta na obrazie i tworz\u0105cy go malarz zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 pogr\u0105\u017ceni w depresji. Ona zapada si\u0119 w sobie, odcina od otaczaj\u0105cego j\u0105 \u015bwiata. On si\u0119ga po mroczne barwy i literackie odniesienia, ze \u015bwiata, kt\u00f3ry odrzuci\u0142. \u015amier\u0107 odnalaz\u0142a ich w raju, w kt\u00f3rym Gauguin skry\u0142 si\u0119 przed wszelkim nieszcz\u0119\u015bciem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Paul Gauguin, Sk\u0105d przychodzimy? Kim jeste\u015bmy? Dok\u0105d zmierzamy<\/em>?, 1897,<\/strong><\/strong> Museum of Fine Arts Boston \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dramatyczne wydarzenia z \u017cycia, balansowanie na kraw\u0119dzi bankructwa oraz pogarszaj\u0105cy si\u0119 stan zdrowia coraz mocniej dawa\u0142y si\u0119 Gauguinowi we znaki i pog\u0142\u0119bia\u0142y jego depresyjne stany. Pod koniec 1897 uko\u0144czy\u0142 monumentalne dzie\u0142o, kt\u00f3remu nada\u0142 tytu\u0142 w postaci nurtuj\u0105cych go pyta\u0144: Sk\u0105d przychodzimy? Kim jeste\u015bmy? Dok\u0105d zmierzamy<\/em>?. Postrzega\u0142 je jako sw\u00f3j ostateczny artystyczny manifest.<\/p>\n\n\n\n

Markizy<\/h3>\n\n\n\n

Gauguin przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Hiva Oa, gdzie w jego odczuciu kultura zachodnia nie zd\u0105\u017cy\u0142a jeszcze zniszczy\u0107 rodzimej, tak jak to mia\u0142o miejsce na Tahiti. Jego uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142a ta tajemnicza posta\u0107 o d\u0142ugich w\u0142osach, w kr\u00f3tkiej b\u0142\u0119kitnej tunice, z czerwon\u0105 peleryn\u0105 zarzucon\u0105 na ramiona, kt\u00f3r\u0105 spotka\u0142 w swoim miasteczku Atuona. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Czarownik z Hiva Oa<\/em> (Cz\u0142owiek z Markiz\u00f3w w czerwonej pelerynie<\/em>), 1902 \u00a9 Mus\u00e9e des Beaux-Arts, Li\u00e8ge<\/strong><\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Niekt\u00f3rzy rozpoznaj\u0105 j\u0105 jako Haapuani – najlepszego tancerza w okolicy i znanego czarodzieja, kt\u00f3ry obja\u015bnia\u0142 Gauguinowi rytua\u0142y i zwyczaje wyspy. Nale\u017ca\u0142 on do grupy mahu<\/em>, przedstawicieli trzeciej p\u0142ci, m\u0119\u017cczyzn identyfikuj\u0105cych si\u0119 jako kobiety. Ich obecno\u015b\u0107 by\u0142a ceniona w kulturze Polinezji i nawet misje chrze\u015bcija\u0144skie nie zdo\u0142a\u0142y tego zmieni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dla mahu<\/em> przeznaczone by\u0142y odpowiednie pie\u015bni, ta\u0144ce i publiczne ceremonie, kt\u00f3re nie by\u0142yby w stanie odby\u0107 si\u0119 bez nich. Utrzymywali si\u0119 z pracy jako pomoce domowe: kucharze, opiekunowie dzieci i pracze. Nawet chrze\u015bcija\u0144scy kolonizatorzy korzystali z ich umiej\u0119tno\u015bci, zgodnie z lokalnymi zasadami. Je\u015bli przyjrzymy si\u0119 wystarczaj\u0105co uwa\u017cnie innym kompozycjom Gauguina<\/a> z Polinezji, rozpoznamy r\u00f3wnie\u017c na nich androgyniczne postaci mahu<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Konflikt z Ko\u015bcio\u0142em<\/h3>\n\n\n\n

W ostatnich latach pobytu na Markizach Gauguin sta\u0142 si\u0119 coraz bardziej krytyczny wobec spo\u0142ecze\u0144stwa kolonialnego. Przede wszystkim uwa\u017ca\u0142, \u017ce katolicka praca misjonarska zaburzy\u0142a rdzenn\u0105 kultur\u0119. W swoich pismach opowiada\u0142 si\u0119 za oddzieleniem pa\u0144stwa francuskiego od oficjalnej religii francuskiej.<\/p>\n\n\n\n

Gauguin popada\u0142 w konflikt z Ko\u015bcio\u0142em, a przede wszystkim z lokalnym biskupem surowym i stanowczym Josephem Martinem, kt\u00f3ry od 1878 stara\u0142 si\u0119 wyegzekwowa\u0107 na wyspach sankcjonowane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 post\u0119powanie. W zbudowaniu pozytywnych relacji na pewno nie pom\u00f3g\u0142 fakt, \u017ce malarz wybudowa\u0142 dom na terenie s\u0105siaduj\u0105cym z terenem ko\u015bcio\u0142a. Od cz\u0119sto organizowanych w nim ca\u0142onocnych imprez nazywany Domem Rozkoszy<\/em>. Pod koniec \u017cycia Gauguin postawi\u0142 zadrwi\u0107 z biskupa i ozdobi\u0142 por\u0119cz domowych schod\u00f3w dwoma rze\u017abionymi s\u0142upkami. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, P\u00e8re Paillard<\/em>, 1902, National Gallery of Art, Waszyngton<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

W tym dziele „P\u00e8re Paillard” (Ojciec Lubie\u017cno\u015b\u0107) i towarzysz\u0105cej mu rze\u017abie miejscowej kobiety Th\u00e9r\u00e8se, Gauguin pragn\u0105\u0142 podkre\u015bli\u0107 ob\u0142udne zachowanie wojowniczego kap\u0142ana, o kt\u00f3rym powszechnie by\u0142o wiadomo, \u017ce prowadzi\u0142 wieloletni romans z Th\u00e9r\u00e8se. Rze\u017aba jest karykaturalnym rze\u017abiarskim portretem biskupa: jego g\u0142owa ma rogi diab\u0142a, po jego plecach wije si\u0119 w\u0105\u017c, przypominaj\u0105cy o upadku pierwszych rodzic\u00f3w. Zwarta, pionowa forma przypomina maoryski rze\u017abiony s\u0142upek magazynowy, jaki Gauguin m\u00f3g\u0142 widzie\u0107 w Nowej Zelandii. Ponownie Gauguin po\u0142\u0105czy\u0142 chrze\u015bcija\u0144skie i polinezyjskie formy. Krytykowa\u0142 tym samym Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry niestrudzenie pracowa\u0142 nad zlikwidowaniem miejscowej kultury, a jednocze\u015bnie sam nie przestrzega\u0142 zasad, kt\u00f3re g\u0142osi\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Tohotaua<\/h3>\n\n\n\n

Na dwa lata przed \u015bmierci\u0105 jako 53-letni m\u0119\u017cczyzna, Gauguin ponownie wzi\u0105\u0142 sobie vahine<\/em>, czternastoletni\u0105 dziewczyn\u0119 o imieniu Vaeoho, nazywan\u0105 r\u00f3wnie\u017c Marie-Rose. Malarz by\u0142 ju\u017c wtedy mocno schorowany, jego organizm od wielu lat trawi\u0142y choroby zwi\u0105zane z syfilisem i wymaga\u0142 opieki. Vaeoho opiekowa\u0142a si\u0119 Gauguinem, jednak, kiedy zasz\u0142a w ci\u0105\u017c\u0119, postanowi\u0142a wr\u00f3ci\u0107 do swojej rodziny i po\u015br\u00f3d niej wychowa\u0107 c\u00f3rk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Jego ulubion\u0105 modelk\u0105 w tym okresie by\u0142a Tohotaua, \u017cona kucharza. Fascynacja jej nietypow\u0105 urod\u0105 – mia\u0142a rude w\u0142osy – sprawi\u0142a, \u017ce malarz kilkakrotnie uwieczni\u0142 j\u0105 w swoich kompozycjach. Tak jak w M\u0142odej dziewczynie z wachlarzem<\/a><\/em> z 1902 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
obraz z kolekcji Museum Folkwang w Essen oraz zdj\u0119cie Tohotaua<\/strong> (zestawienie st\u0105d<\/a>)<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Obraz powsta\u0142 na podstawie fotografii, mo\u017cemy zaobserwowa\u0107, \u017ce dziewczyna pozowa\u0142a w stroju zakrywaj\u0105cym jej biust, jednak malarz zdecydowa\u0142 si\u0119 pomin\u0105\u0107 ten element i ukaza\u0107 j\u0105 p\u00f3\u0142nag\u0105 do pasa. Trudno to t\u0142umaczy\u0107 jego d\u0105\u017ceniem do unikania moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Jej ubi\u00f3r mia\u0142 jak najbardziej polinezyjski charakter. Ujawnia si\u0119 przy tym z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 motywacji Gauguina, kt\u00f3ry poszukiwa\u0142 raju nie tylko jako artysta, ale r\u00f3wnie\u017c jako m\u0119\u017cczyzna. <\/p>\n\n\n\n

Uciekinier w raju<\/h2>\n\n\n\n

Paul Gauguin przez ca\u0142e \u017cycie poszukiwa\u0142 miejsca, gdzie jego marzenie o raju na ziemi uleg\u0142oby spe\u0142nieniu. I jak wielu przed nim, uwierzy\u0142, \u017ce ucieczka na koniec \u015bwiata jest w stanie zaoferowa\u0107 mu wolno\u015b\u0107 od wszelkich trosk. Ale, parafrazuj\u0105c chi\u0144skie przys\u0142owie, na ko\u0144cu \u015bwiata znajdziesz tylko to, co sam tam przywieziesz<\/em>. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, 1901, Contes barbares<\/em> (Barbarzy\u0144skie opowie\u015bci<\/em>), Museum Folkwang, Essen<\/strong> \u00a9 WGA<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Spojrzenie Gauguina na kultur\u0119 rozmaitych wsp\u00f3lnot zamieszkuj\u0105cych Polinezj\u0119 Francusk\u0105 by\u0142o pe\u0142ne zar\u00f3wno dobrych pobudek, jak i zaburzone jego w\u0142asnymi potrzebami. Walka, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 z wp\u0142ywem chrze\u015bcija\u0144stwa i zachodniej cywilizacji na rzeczywisto\u015b\u0107 polinezyjsk\u0105 mia\u0142a na celu ochron\u0119 warto\u015bci wyobra\u017conych przez niego, a nie tych, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie nale\u017ca\u0142y do mieszkaj\u0105cych tam ludzi. Nie by\u0142 r\u00f3wnie\u017c konsekwentny w swoich staraniach. Jak mieli\u015bmy okazj\u0119 si\u0119 przekona\u0107, w swojej sztuce artysta bardzo cz\u0119sto si\u0119ga\u0142 po odniesienia do zasobu wzor\u00f3w i formu\u0142 europejskich, by ukaza\u0107 polinezyjsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Paul Gauguin, Parau Api <\/em>(Jakie nowiny<\/em>), 1892, Galerie Neue Meister, Drezno \u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Przez ca\u0142y ten czas Gauguin pozostawa\u0142 obserwatorem egzotycznej kultury, nigdy nie sta\u0142 si\u0119 jej cz\u0119\u015bci\u0105. Czerpa\u0142 z niej to, co wydawa\u0142o mu si\u0119 atrakcyjne, odmienne, ale pozostawa\u0142o mu obce. Zawsze mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce tahita\u0144skie kobiety na jego obrazach zazwyczaj uciekaj\u0105 wzrokiem. Sprawia to do\u015b\u0107 niepokoj\u0105ce wra\u017cenie, jakby nie mia\u0142y ochoty by\u0107 ogl\u0105danymi, a ich obecno\u015b\u0107 na obrazach jest efektem wymuszenia. Teraz rozumiem, \u017ce Gauguin by\u0142 \u0142akomym obserwatorem, po\u017ceraj\u0105cym ca\u0142\u0105 odmienno\u015b\u0107 polinezyjskiego \u015bwiata w nadziei, \u017ce ucieknie przed samym sob\u0105 i odnajdzie drog\u0119 do raju.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n

Views: 454<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niezmiernie trudno oddzieli\u0107 Gauguina artyst\u0119 od Gauguina cz\u0142owieka. Kiedy przygotowywa\u0142am materia\u0142 do kr\u00f3tkiego opisu na bloga o jednym z jego dzie\u0142, uderzy\u0142a mnie r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 narracji w opowie\u015bciach o obrazach, kt\u00f3re namalowa\u0142 Gauguin. Cz\u0119sto przy ich opisie autorzy przywo\u0142uj\u0105 „szlachetne” pobudki, kt\u00f3re kierowa\u0142y malarzem przy ukazywaniu natywnych spo\u0142eczno\u015bci. Mia\u0142y to by\u0107 poszukiwania „pierwotnych” warto\u015bci, dotarcie do…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1989,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[73,87],"class_list":["post-1340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spotkanie-z-innym","tag-impresjonizm","tag-malarstwo"],"yoast_head":"\nGauguin. Droga do raju - otulina o sztuce<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Paul Gauguin przez ca\u0142e \u017cycie poszukiwa\u0142 miejsca, gdzie jego marzenie o raju na ziemi uleg\u0142oby spe\u0142nieniu. Jednak wsz\u0119dzie znajdowa\u0142 jedynie rozczarowanie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gauguin. Droga do raju - otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Paul Gauguin przez ca\u0142e \u017cycie poszukiwa\u0142 miejsca, gdzie jego marzenie o raju na ziemi uleg\u0142oby spe\u0142nieniu. Jednak wsz\u0119dzie znajdowa\u0142 jedynie rozczarowanie.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-06-18T13:11:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-13T20:51:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2020\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340\",\"name\":\"Gauguin. Droga do raju - otulina o sztuce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg\",\"datePublished\":\"2020-06-18T13:11:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-13T20:51:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\"},\"description\":\"Paul Gauguin przez ca\u0142e \u017cycie poszukiwa\u0142 miejsca, gdzie jego marzenie o raju na ziemi uleg\u0142oby spe\u0142nieniu. Jednak wsz\u0119dzie znajdowa\u0142 jedynie rozczarowanie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg\",\"width\":2560,\"height\":2020,\"caption\":\"Imacon Color Scanner\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Gauguin. Droga do raju\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\",\"name\":\"otulina o sztuce\",\"description\":\"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\",\"name\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/otulinaosztuce.pl\"],\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gauguin. Droga do raju - otulina o sztuce","description":"Paul Gauguin przez ca\u0142e \u017cycie poszukiwa\u0142 miejsca, gdzie jego marzenie o raju na ziemi uleg\u0142oby spe\u0142nieniu. Jednak wsz\u0119dzie znajdowa\u0142 jedynie rozczarowanie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Gauguin. Droga do raju - otulina o sztuce","og_description":"Paul Gauguin przez ca\u0142e \u017cycie poszukiwa\u0142 miejsca, gdzie jego marzenie o raju na ziemi uleg\u0142oby spe\u0142nieniu. Jednak wsz\u0119dzie znajdowa\u0142 jedynie rozczarowanie.","og_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340","og_site_name":"otulina o sztuce","article_published_time":"2020-06-18T13:11:00+00:00","article_modified_time":"2023-04-13T20:51:55+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":2020,"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","Szacowany czas czytania":"30 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340","name":"Gauguin. Droga do raju - otulina o sztuce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg","datePublished":"2020-06-18T13:11:00+00:00","dateModified":"2023-04-13T20:51:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3"},"description":"Paul Gauguin przez ca\u0142e \u017cycie poszukiwa\u0142 miejsca, gdzie jego marzenie o raju na ziemi uleg\u0142oby spe\u0142nieniu. Jednak wsz\u0119dzie znajdowa\u0142 jedynie rozczarowanie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#primaryimage","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg","contentUrl":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg","width":2560,"height":2020,"caption":"Imacon Color Scanner"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1340#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Gauguin. Droga do raju"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/","name":"otulina o sztuce","description":"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3","name":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Aleksandra Janiszewska-Cardone"},"sameAs":["http:\/\/otulinaosztuce.pl"],"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch-scaled.jpeg","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1340"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2022,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1340\/revisions\/2022"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}