{"id":1249,"date":"2020-04-04T10:08:00","date_gmt":"2020-04-04T08:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/otulinablog.pl\/?p=1249"},"modified":"2020-04-04T10:08:00","modified_gmt":"2020-04-04T08:08:00","slug":"black-in-rembrandt-time","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249","title":{"rendered":"Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-drop-cap\">Jesieni\u0105 Rijksmuseum w Amsterdamie planuje otwarcie wystawy, kt\u00f3rej tematem b\u0119dzie niewolnictwo. Tymczasem muzeum Rembrandthuis (Dom Rembrandta) w marcu otworzy\u0142o niewielk\u0105 wystaw\u0119, nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do tego problemu z lokalnej perspektywy. \u201e<strong><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.rembrandthuis.nl\/exhibitions\/now-on-view\/?lang=en\" target=\"_blank\">HERE: Black in Rembrandt\u2019s Time<\/a><\/strong>\u201d szuka odpowiedzi na pytanie kim by\u0142y czarnosk\u00f3re postaci, kt\u00f3re tak cz\u0119sto mo\u017cna spotka\u0107 na obrazach powsta\u0142ych w czasach Rembrandta. Z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w nie by\u0142am w stanie zobaczy\u0107 tej wystawy. Jednak czas kwarantanny po\u015bwi\u0119ci\u0142am na przestudiowanie katalogu i oto dziel\u0119 si\u0119 z Wami (moimi) najciekawszymi odkryciami z tej lektury.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC2493-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1257\"\/><figcaption><strong>wystawa w Rembrandthuis w Amsterdamie<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Amsterdam w siedemnastym wieku by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w handlowych. Przez tamtejszy port przewija\u0142y si\u0119 towary z najodleglejszych zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata, a wraz z nimi przybywali cudzoziemscy \u017ceglarze. Cz\u0119\u015b\u0107 osiedla\u0142a si\u0119 w mie\u015bcie w poszukiwaniu zarobku, po\u015br\u00f3d nich byli r\u00f3wnie\u017c Afrykanie. Badacz Mark Ponte ustali\u0142, \u017ce w dzielnicy, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 dom Rembrandta mieszka\u0142a niewielka afryka\u0144ska spo\u0142eczno\u015b\u0107. Da\u0142o to arty\u015bcie sposobno\u015b\u0107, by niekt\u00f3rych swoich &#8222;s\u0105siad\u00f3w&#8221; uwieczni\u0107 na obrazach. Zarobki marynarza nie by\u0142y wystarczaj\u0105ce, by samodzielnie utrzyma\u0107 rodzin\u0119. St\u0105d konieczno\u015b\u0107 szukania innych \u017ar\u00f3de\u0142 dochodu \u2013 kobiety zatrudnia\u0142y si\u0119 jako pomoce domowe, a m\u0142odzie\u0144cy szukali dorywczych prac jako staty\u015bci w teatrze czy jako modele w pracowniach artystycznych, cz\u0119sto przebierani w &#8222;sceniczne&#8221; kostiumy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Hendrick-Heerschop-Koning-Caspar-1654.-Olieverf-op-paneel.-Berlijn-Staatliche-Museen-ze-Berlin.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1259\"\/><figcaption><strong>Hendrick Heerschop, <em>Kr\u00f3l Kacper,<\/em> 1654 lub 1659, Staatliche Museen Preussischen Kulturbesitz, Gem\u00e4ldegalerie<\/strong>, <strong>Berlin<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Tradycja umieszczania czarnosk\u00f3rych postaci w scenach religijnych, zw\u0142aszcza przedstawiaj\u0105cych pok\u0142on trzech kr\u00f3li, istnia\u0142a w malarstwie od pi\u0119tnastego wieku. Dwie\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej Pieter Lastman da\u0142 impuls do umieszczania czarnosk\u00f3rych modeli r\u00f3wnie\u017c jako postronnych obserwator\u00f3w w scenach biblijnych czy historycznych, nieomal zawsze w roli s\u0142ug. Si\u0119gn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c po biblijny temat chrztu dworzanina etiopskiej kr\u00f3lowej (nazywany te\u017c chrztem eunucha), kt\u00f3ry znajdziemy p\u00f3\u017aniej u innych artyst\u00f3w, w tym jego genialnego ucznia \u2013 Rembrandta. Badacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce w si\u0119ganiu po nowe rozwi\u0105zania, istotn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142  kontekst kulturowy \u2013 mo\u017cliwo\u015b\u0107 samodzielnej lektury Biblii, jak i niezwykle popularnej w\u00f3wczas historii narodu \u017cydowskiego, napisanej przez antycznego autora J\u00f3zefa Flawiusza. W obu znajdowa\u0142y si\u0119 poubudzaj\u0105ce wyobra\u017ani\u0119 odniesienia do obecno\u015bci w \u015bwiecie staro\u017cytnym os\u00f3b czarnosk\u00f3rych (jak i do niewolnictwa, ale ten temat za chwil\u0119).<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Rembrandt_The_Baptism_of_the_Eunuch_1626_Museum_Catharijneconvent_Utrecht-2-775x1024.jpg\" alt=\"Chrzest eunucha z udzia\u0142em czarnosk\u00f3rych postaci\" class=\"wp-image-1262\"\/><figcaption><strong>Rembrandt van Rijn, <em>Chrzest eunucha<\/em>, 1626, Museum Catharijneconvent, Utrecht<\/strong>, <strong>\u00a9<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/pl.m.wikipedia.org\/wiki\/Plik:Rembrandt,_The_Baptism_of_the_Eunuch,_1626,_Museum_Catharijneconvent,_Utrecht.jpg\" target=\"_blank\">wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Rembrandt nie ogranicza\u0142 swojego zainteresowania czarnymi modelami do wykorzystywania ich jedynie jako postaci w tle. Za ka\u017cdym razem artysta eksperymentowa\u0142 ze \u015brodkami wyrazy, by znale\u017a\u0107 unikatowy spos\u00f3b uchwycenia podobie\u0144stwa rys\u00f3w, nastroju czy mimiki przedstawianej osoby. Niekiedy kaza\u0142 modelom zak\u0142ada\u0107 wschodnie kostiumy, by przybli\u017cy\u0107 ich wygl\u0105d do postaci z czas\u00f3w biblijnych. Takie szkice wykorzystywa\u0142 p\u00f3\u017aniej albo do zbudowania opowie\u015bci w malowanej scenie albo pozostawia\u0142 w formie <em>tronies<\/em>, studium typu fizjonomii czy stanu emocjonalnego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/DSC2462-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1258\"\/><figcaption><strong>wystawa w Rembrandthuis w Amsterdamie<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Zainteresowanie malarzy czarnosk\u00f3rymi modelami by\u0142o szczeg\u00f3lnie intensywne w okresie mi\u0119dzy 1620 a 1670 rokiem, jednak nie zag\u0142\u0119biali si\u0119 tak bardzo w z\u0142o\u017cono\u015bci psychiki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych jak Rembrandt. Z wczesnego okresu pochodzi <em><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/hdl.handle.net\/10934\/RM0001.COLLECT.4797\" target=\"_blank\">Portret rodzinny z czarnosk\u00f3rym m\u0119\u017cczyzn\u0105<\/a><\/em> Willema Cornelisza Duystera. Cz\u0142onkowie wieloosobowej rodziny rozmieszczeni s\u0105 wok\u00f3\u0142 sto\u0142u i anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w drobne interakcje. Po\u015br\u00f3d nich widzimy posta\u0107 ciemnosk\u00f3rego m\u0142odzie\u0144ca, ubranego zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 mod\u0105 i zapewne s\u0142u\u017c\u0105cego rodziny. Ten ch\u0142opak wygl\u0105da na samoistn\u0105 jednostk\u0119, razem ze wszystkimi spogl\u0105da w oczy widza, a jego str\u00f3j jest bardziej kolorowy ni\u017c otaczaj\u0105cych go os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/SK-A-203-1024x787.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1254\"\/><figcaption><strong>Willem Cornelisz. Duyster, <em>Portret rodzinny z czarnosk\u00f3rym m\u0119\u017cczyzn\u0105<\/em>, ok. 1631- ok. 1633, Rijksmuseum w Amsterdamie <\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Cz\u0119sto trudno okre\u015bli\u0107 jaki status mieli ukazani na obrazach czarnosk\u00f3rzy s\u0142u\u017c\u0105cy. Co prawda od 1644 niewolnictwo na terenie Amsterdamu by\u0142o formalnie zakazane, jednak wielu przybysz\u00f3w pochodz\u0105cych z P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego i osiad\u0142ych si\u0119 w mie\u015bcie, przyje\u017cd\u017ca\u0142o z domowymi niewolnikami, kt\u00f3rzy rzadko mieli okazj\u0119 domaga\u0107 si\u0119 swoich praw. R\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b przedstawiania ciemnosk\u00f3rych s\u0142u\u017c\u0105cych ulega\u0142 w malarstwie przeobra\u017ceniom, adekwatnie do zmieniaj\u0105cych tendencji artystycznych i ekonomicznych. <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/364px-Ritratto_di_Enrichetta_di_Lorena_con_un_paggio_nero_-_Van_Dyck.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1267\"\/><figcaption><strong>Anthony van Dyck, <em>Portret Henrietty of Lorraine<\/em>, 1634, English Heritage, Kenwood <strong>\u00a9<\/strong><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Ritratto_di_Enrichetta_di_Lorena_con_un_paggio_nero_-_Van_Dyck.jpg\" target=\"_blank\">wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Pod koniec lat czterdziestych, pod wp\u0142ywem mody na portrety Anthony&#8217;ego van Dycka, zmienia si\u0119 spos\u00f3b ukazywania czarnosk\u00f3rych postaci. Nie s\u0105 ju\u017c cz\u0142onkami rodziny, jak to widzieli\u015bmy u Duystera. Pojawiaj\u0105 si\u0119 jako kolorowo ubrani ch\u0142opcy us\u0142uguj\u0105cy pojedynczej portretowanej postaci. Nalewaj\u0105 wino, zapinaj\u0105 bransoletk\u0119 czy te\u017c przytrzymuj\u0105 wierzchowca. Staj\u0105 si\u0119 jednym z rekwizyt\u00f3w, wyznacznikiem statusu i bogactwa, jednocze\u015bnie pozbawieni to\u017csamo\u015bci czy indywidualnej historii. Je\u015bli mieliby\u015bmy si\u0119 opiera\u0107 tylko na tych obrazach uznaliby\u015bmy, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ciemnosk\u00f3rych w Holandii stanowili ch\u0142opcy w wieku od lat o\u015bmiu do trzynastu, kt\u00f3rzy pe\u0142nili rol\u0119 pazia. Co tylko w ma\u0142ym procencie mog\u0142o by\u0107 prawd\u0105. Tradycja kupowania afryka\u0144skich dzieci jako prezent\u00f3w z podr\u00f3\u017cy i towarzyszy samotno\u015bci dla pozostawionych w domu \u017con by\u0142a do\u015b\u0107 powszechna w\u015br\u00f3d zamo\u017cnych kapitan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/mob527-795x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1253\"\/><figcaption><b>Pieter Nason, <\/b><em style=\"font-weight: bold;\">Hrabia Johan Maurits van Nassau-Siegen<\/em><b> <\/b><em style=\"font-weight: bold;\">jako mistrz zakonu kawaler\u00f3w <\/em><strong><em>malta\u0144skich, <\/em>1666<em>, <\/em>Muzeum Narodowe w Warszawie<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Oko\u0142o po\u0142owy wieku siedemnastego Zjednoczone Prowincje Niderland\u00f3w zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w handel niewolnikami. Za tw\u00f3rc\u0119 ich pot\u0119gi handlowej na tym polu uznawany jest Johan Maurits von Nassau Siegen, sprawuj\u0105cy przez nieca\u0142\u0105 dekad\u0119 funkcj\u0119 gubernatora holenderskich kolonii w Brazylii. W tym czasie zabezpieczy\u0142 dop\u0142yw taniej si\u0142y roboczej z Afryki Zachodniej, zawieraj\u0105c sojusze i zdobywaj\u0105c porty na tamtym terenie. Zabra\u0142 ze sob\u0105 ekip\u0119 naukowc\u00f3w i artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli opisa\u0107 nowe ziemie. Jednak proceder niewolnictwa pozosta\u0142 bez odzwierciedlenia w sztuce. Obrazy Fransa Posta, jednego z malarzy na us\u0142ugach Maurycego, pomijaj\u0105 podstawowe zasady funkcjonowania na plantacjach cukru i tytoniu: nier\u00f3wno\u015b\u0107, niewol\u0119 i wyzysk. Zamiast tego ukazuj\u0105 spokojn\u0105 koegzystencj\u0119 rozmaitych grup spo\u0142ecznych na tle rozleg\u0142ego egzotycznego pejza\u017cu. Stworzono nieomal utopijn\u0105 wizj\u0119 wolnego \u015bwiata, zaprzepaszczaj\u0105c okazj\u0119 do ukazania reali\u00f3w \u017cycia w koloniach w Brazylii.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/The_Ox_Cart_1638_Frans_Post.jpg\" alt=\"Wizerunek czarnosk\u00f3rych m\u0119\u017cczyzn w pejzazu\" class=\"wp-image-1252\"\/><figcaption><strong>Frans Post, <em>W\u00f3z ci\u0105gni\u0119ty przez wo\u0142y<\/em>, 1638, Luwr, Pary\u017c <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:The_Ox_Cart_1638_Frans_Post.jpg\">\u00a9 wikipedia<\/a><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Jednym z partner\u00f3w handlowych Niderland\u00f3w by\u0142o Kr\u00f3lestwo Konga. Na wystawie zaprezentowane zosta\u0142y trzy nietypowe portrety zwi\u0105zane z t\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105. To wizerunki Dom Miguela Castro, wys\u0142annika Kr\u00f3lestwa Konga oraz jego dw\u00f3ch s\u0142u\u017c\u0105cych. Dom Miguel wyruszy\u0142 do Brazylii szukaj\u0105c pomocy u Johana Maurycego w rozwi\u0105zaniu lokalnego konfliktu w Kongo, jako prezent przywi\u00f3z\u0142 ze sob\u0105 dwustu niewolnik\u00f3w. Odby\u0142 r\u00f3wnie\u017c podr\u00f3\u017c do Niderland\u00f3w, gdzie w Middelburgu, na zlecenie Kompanii Zachodnio-Indyjskiej, zosta\u0142 sportretowany wraz ze s\u0142u\u017c\u0105cymi. Dom Miguel nosi str\u00f3j, kt\u00f3ry zapewne otrzyma\u0142 w prezencie od Johana Maurycego: jedwabn\u0105 tunik\u0119 haftowan\u0105 srebrem i z\u0142otem, aksamitn\u0105 peleryn\u0119 i czarny kapelusz ze wspania\u0142ym pi\u00f3rem, wszystkie zgodnie z europejsk\u0105 mod\u0105. Sam wybra\u0142 taki ubi\u00f3r by zosta\u0107 uwiecznionym, zapewne po to by zapewni\u0107 sobie poparcie Europejczyk\u00f3w poprzez upodobnienie si\u0119 do nich.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Jasper-of-Jeronimus-Beckx-Portret-van-Dom-Miguel-de-Castro-1643.-Kopenhagen-Statensmuseum-for-Kunst.-835x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1251\"\/><figcaption><strong>Jasper lub Jeronimus Beckx<em>, Portret Dom Miguela de Castro<\/em>, 1643, Statensmuseum for Kunst<\/strong>, <strong>Kopenhagen<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Tworzy to zarazem efekt odwrotny do tego, kt\u00f3ry Rembrandt uzyska\u0142 w <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.mauritshuis.nl\/en\/explore\/the-collection\/artworks\/two-african-men-685\/\" target=\"_blank\">portrecie dw\u00f3ch czarnosk\u00f3rych m\u0142odzie\u0144c\u00f3w<\/a>, obecnie przechowywanym w Mauritshuis w Hadze. Nie znamy co prawda ich imion, zagin\u0119\u0142y w czasie. Jedyne co mo\u017cemy podejrzewa\u0107, to \u017ce mieszkali na kt\u00f3rej\u015b z ulic s\u0105siednich do domu Rembrandta. Mo\u017ce \u017cyli z pracy na morzu, a mo\u017ce dopiero wkraczaj\u0105 w doros\u0142o\u015b\u0107? Nosz\u0105 teatralne kostiumy, w kt\u00f3re ubra\u0142 ich artysta, ale to wcale nie pozbawia ich autentyczno\u015bci. S\u0105 pe\u0142ni \u017cycia, emocji, jeden wydaje si\u0119 \u017cartowa\u0107, drugi \u2013 mo\u017ce jego brat \u2013 wydaje si\u0119 nieco onie\u015bmielony. Wyczuwalna jest \u0142\u0105cz\u0105ca ich wi\u0119\u017a. Pomimo swojego skromnego statusu, w niczym nie ust\u0119puj\u0105 godno\u015bci\u0105 personom Dom Miguela i jego s\u0142u\u017c\u0105cych, ukazanych na portretach w ca\u0142ej ich powadze i formalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/0685_repro-828x1024.jpg\" alt=\"Portret dw\u00f3ch czarnosk\u00f3rych m\u0119\u017cczyzn\" class=\"wp-image-1263\"\/><figcaption><strong>Rembrandt van Rijn, <em>Dw\u00f3ch Afryka\u0144skich M\u0119\u017cczyzn<\/em>, 1661, Mauritshuis, Haga<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Tw\u00f3rcy wystawy zamkn\u0119li j\u0105 pokazem tw\u00f3rczo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w holenderskich o afryka\u0144skich korzeniach. Z dost\u0119pnych mi reprodukcji wy\u0142ania si\u0119 obraz zr\u00f3\u017cnicowanej i wibruj\u0105cej \u017cyciem spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/otulinablog.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Hedy-Tjin-Ilona-2019.-Viltstift-geprint-op-doek-75-x-89-cm..png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1269\"\/><figcaption><strong>Hedy Tjin,&nbsp;<em>Ilona<\/em>, 2019. Courtesy of the artist<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>P.S. Je\u015bli szukacie wi\u0119cej informacji o tw\u00f3rczo\u015bci Rembrandta, to polecam zajrze\u0107 <a href=\"https:\/\/otulinablog.pl\/2019\/10\/09\/rembrandt-i-kobiety\/\">tutaj<\/a> i <a href=\"https:\/\/otulinablog.pl\/2019\/02\/27\/hansken\/\">tutaj<\/a>.<\/p>\n<p>Views: 37<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jesieni\u0105 Rijksmuseum w Amsterdamie planuje otwarcie wystawy, kt\u00f3rej tematem b\u0119dzie niewolnictwo. Tymczasem muzeum Rembrandthuis (Dom Rembrandta) w marcu otworzy\u0142o niewielk\u0105 wystaw\u0119, nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do tego problemu z lokalnej perspektywy. \u201eHERE: Black in Rembrandt\u2019s Time\u201d szuka odpowiedzi na pytanie kim by\u0142y czarnosk\u00f3re postaci, kt\u00f3re tak cz\u0119sto mo\u017cna spotka\u0107 na obrazach powsta\u0142ych w czasach Rembrandta. Z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1264,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[140,166],"class_list":["post-1249","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wystawy","tag-rembrandt","tag-sztuka-holenderska"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta - otulina o sztuce<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dla wszystkich, kt\u00f3rzy nie byli na wystawie &quot;Black in Rembrandt&#039;s Time&quot;, a s\u0105 ciekawi jak przedstawiano czarnosk\u00f3rych w malarstwie Z\u0142otego WIeku.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta - otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dla wszystkich, kt\u00f3rzy nie byli na wystawie &quot;Black in Rembrandt&#039;s Time&quot;, a s\u0105 ciekawi jak przedstawiano czarnosk\u00f3rych w malarstwie Z\u0142otego WIeku.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"otulina o sztuce\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-04T08:08:00+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249\",\"name\":\"Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta - otulina o sztuce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"\",\"datePublished\":\"2020-04-04T08:08:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\"},\"description\":\"Dla wszystkich, kt\u00f3rzy nie byli na wystawie \\\"Black in Rembrandt's Time\\\", a s\u0105 ciekawi jak przedstawiano czarnosk\u00f3rych w malarstwie Z\u0142otego WIeku.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#primaryimage\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/\",\"name\":\"otulina o sztuce\",\"description\":\"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3\",\"name\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Aleksandra Janiszewska-Cardone\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/otulinaosztuce.pl\"],\"url\":\"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta - otulina o sztuce","description":"Dla wszystkich, kt\u00f3rzy nie byli na wystawie \"Black in Rembrandt's Time\", a s\u0105 ciekawi jak przedstawiano czarnosk\u00f3rych w malarstwie Z\u0142otego WIeku.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta - otulina o sztuce","og_description":"Dla wszystkich, kt\u00f3rzy nie byli na wystawie \"Black in Rembrandt's Time\", a s\u0105 ciekawi jak przedstawiano czarnosk\u00f3rych w malarstwie Z\u0142otego WIeku.","og_url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249","og_site_name":"otulina o sztuce","article_published_time":"2020-04-04T08:08:00+00:00","author":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249","name":"Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta - otulina o sztuce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#primaryimage"},"thumbnailUrl":"","datePublished":"2020-04-04T08:08:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3"},"description":"Dla wszystkich, kt\u00f3rzy nie byli na wystawie \"Black in Rembrandt's Time\", a s\u0105 ciekawi jak przedstawiano czarnosk\u00f3rych w malarstwie Z\u0142otego WIeku.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#primaryimage","url":"","contentUrl":""},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?p=1249#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wizerunki os\u00f3b czarnosk\u00f3rych w czasach Rembrandta"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#website","url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/","name":"otulina o sztuce","description":"ALEKSANDRA JANISZEWSKA-CARDONE","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/79c5cf3acb232614a8cf471b6f29dac3","name":"Aleksandra Janiszewska-Cardone","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/064a896e49b27f9e33c7e3097d93ea1a3afd4228229f515ba0824346623bb16d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Aleksandra Janiszewska-Cardone"},"sameAs":["http:\/\/otulinaosztuce.pl"],"url":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/?author=1"}]}},"jetpack_featured_media_url":"","jetpack-related-posts":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1249"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1249\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otulinaosztuce.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}