![\"\"](\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Hans_Memling_-_Triptiek_van_Willem_Moreel_(1484).jpg#\/media\/Bestand:Hans_Memling_-_Triptiek_van_Willem_Moreel_(1484).jpg\")
<\/a>Tak jak ma to miejsce w przypadku Tryptyku Moreel\u00f3w<\/em> namalowanego przez Hansa Memlinga przed 1489. Upami\u0119tnia on rodzin\u0119 na kt\u00f3rej czele stali Willem Moreel i jego ma\u0142\u017conka – Barbara van Vlaenderberch van Hertsvelde. Para doczeka\u0142a si\u0119 5 syn\u00f3w i 13 c\u00f3rek. Wszystkich ich, opr\u00f3cz dw\u00f3jki najm\u0142odszych, widzimy na tryptyku. Spos\u00f3b ich rozmieszczenia zgodny jest z przyj\u0119tymi zasadami \u2013 m\u0119scy cz\u0142onkowie rodu zajmuj\u0105 skrzyd\u0142o lewe, \u017ce\u0144skie przedstawicielki \u2013 prawe. Ka\u017cdej z grup towarzyszy \u015bwi\u0119ty patron imienny rodzica \u2013 s\u0105 to odpowiednio \u015bw. Wilhelm z Maleval i \u015bw. Barbara. Zaskakuje mnie g\u0142\u00f3wna scena, na kt\u00f3rej pojawiaj\u0105 si\u0119 postaci trzech \u015bwi\u0119tych, za to pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 tu Madonny z Dzieci\u0105tkiem lub sceny z Pasji Chrystusa, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej si\u0119 w tym miejscu pojawia\u0142y. <\/p>\n\n\n\n Kluczem do rozwi\u0105zania zagadki jest przeznaczenie o\u0142tarza, kt\u00f3ry mia\u0142 stan\u0105\u0107 w ko\u015bciele \u015bw. Jakuba w Brugii, w kaplicy rodowej pod wezwaniem \u015bwi\u0119tych Maura i Idziego. I to w\u0142a\u015bnie ci dwaj \u015bwi\u0119ci towarzysz\u0105 w scenie g\u0142\u00f3wnej \u015bw. Krzysztofowi, nios\u0105cemu na barkach dziecko. Wedle legendy Krzysztof by\u0142 dzikim rycerzem, olbrzymem lub nawet psiog\u0142owcem, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 napotkanemu dziecku w przej\u015bciu przez rzek\u0119. W trakcie przeprawy u\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce tym kogo niesie jest Chrystus, i st\u0105d te\u017c wywodzone jest \u017ar\u00f3d\u0142o jego imienia – Christophoros<\/em> \u2013 nios\u0105cy Chrystusa. Czemu jednak to ten \u015bwi\u0119ty dost\u0105pi\u0142 takiego wywy\u017cszenia skoro nie by\u0142a mu po\u015bwi\u0119cona ani kaplica, ani ko\u015bci\u00f3\u0142, ani nie opiekowa\u0142 si\u0119 on \u017cadnym z przedstawionych cz\u0142onk\u00f3w rodziny?<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my na chwil\u0119 do Willema Moreela, bankiera, w\u0142a\u015bciciela ziemskiego i kupca przypraw korzennych (wielce intratnego przedsi\u0119wzi\u0119cia), kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 do elity miejskiej w Brugii \u2013 by\u0142 pot\u0119\u017cnym patrycjuszem, zosta\u0142 dwukrotnie wybrany na burmistrza miasta \u2013 w 1478 i 1483 roku. W historii zapisa\u0142 si\u0119 jako odwa\u017cny dzia\u0142acz na rzecz niezawis\u0142o\u015bci Brugii, najpierw w obliczu zagro\u017cenia ze strony Francji, nast\u0119pnie \u2013 Maksymiliana I. Ten ostatni skaza\u0142 go nawet na 5 miesi\u0119cy aresztu w 1481 roku, ju\u017c po zawarciu porozumienia ze zbuntowanymi miastami. Po zako\u0144czeniu kary Moreel zam\u00f3wi\u0142 u Memlinga tryptyczek, by\u0107 mo\u017ce jako wotum dzi\u0119kczynne do prywatnej dewocji. Zachowa\u0142y si\u0119 z niego jedynie skrzyd\u0142a, po\u015brodku zapewne znajdowa\u0142a si\u0119 posta\u0107 Madonny z Dzieci\u0105tkiem, adorowana przez ma\u0142\u017ce\u0144stwo Moreel. Na stronie zewn\u0119trznej skrzyde\u0142 umieszczono herby Willema oraz Barbary, bardzo starannie i dekoracyjnie ukazane. <\/p>\n\n\n\n Spory z cesarzem nie zako\u0144czy\u0142y si\u0119 jednak wtedy na dobre. Data wypisana na ramie du\u017cego tryptyku \u20131484 \u2013 to moment, gdy Brugia (razem z Gandaw\u0105) ponownie toczy sp\u00f3r z Maksymilianem I, przy wydatnym udziale Moreela. W efekcie cesarz zablokowa\u0142 handlowe funkcjonowanie miasta \u2013 rozwi\u0105za\u0142 lokaln\u0105 korporacj\u0119 Hanzy, nakaza\u0142 wszystkim cudzoziemskim kupcom i bankierom przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Antwerpii i zablokowa\u0142 port Sluis, czyli po\u0142\u0105czenie Brugii z morzem. Mia\u0142o to olbrzymie konsekwencje dla rozwoju miasta, kt\u00f3re bardzo szybko straci\u0142o na wa\u017cno\u015bci na rzecz Antwerpii. Przenosiny zagranicznych kupc\u00f3w mia\u0142y te\u017c znaczenie dla tw\u00f3rczo\u015bci Hansa Memlinga, kt\u00f3ry dot\u0105d wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 g\u0142\u00f3wnie z w\u0142osk\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105. W tym w\u0142a\u015bnie czasie powsta\u0142 okaza\u0142y tryptyk Moreel\u00f3w, pot\u0119\u017cnych patrycjuszy brugijskich. Nale\u017cy go rozumie\u0107 jako wyraz dumy, wynikaj\u0105cej tak z patriotyzmu lokalnego, jak i liczebno\u015bci rodu, kt\u00f3ry \u2013 w domy\u015ble \u2013 sprawi, \u017ce wielko\u015b\u0107 miasta przetrwa wspierana przez nast\u0119pne pokolenia. Kompozycja jest inwencj\u0105 Memlinga, uznaje si\u0119 j\u0105 za pierwowz\u00f3r dla nast\u0119pnych zbiorowych portret\u00f3w rodzinnych. <\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie nowatorskie by\u0142o ukazanie postaci \u015bw. Krzysztofa w samym centrum o\u0142tarza. Jego posta\u0107 \u0142\u0105czy sie\u0107 z pozoru nieoczywistych powi\u0105za\u0144 zar\u00f3wno z rodem Moreel\u00f3w, jak i miejscem do kt\u00f3rego by\u0142o przeznaczone retabulum. Jego obecno\u015b\u0107 stanowi odwo\u0142anie do wezwania ko\u015bcio\u0142a ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce \u015bwi\u0119to \u015bw. Krzysztofa i \u015bw. Jakuba, patrona ko\u015bcio\u0142a, przypada w tym samym dniu. Dzieci\u0105tko na jego barkach ja\u015bnieje wewn\u0119trznym \u015bwiat\u0142em i jest wyniesione ponad wszystkich, co odwo\u0142uje si\u0119 do momentu Podniesienia w trakcie mszy. Jako patron w\u0119drowc\u00f3w i pielgrzym\u00f3w \u015bw. Krzysztof zapewnia\u0142 ochron\u0119 przed nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105 bez przyj\u0119cia sakrament\u00f3w, a zatem opiekowa\u0142 si\u0119 i kupcami, kt\u00f3rzy w swoim zawodzie przemierzali wiele dr\u00f3g. By\u0142 te\u017c wzorem idealnego rycerza mo\u017ce zatem stanowi\u0107 nawi\u0105zanie do rycerskich ambicji rodu Moreel\u00f3w, kt\u00f3rzy tytu\u0142owali si\u0119 herbami mieszcza\u0144skimi. <\/p>\n\n\n\n Willem Moreel zmar\u0142 w 1501, do ko\u0144ca \u017cycia pozostawa\u0142 wrogo nastawiony do cesarza Maksymiliana I, co powodowa\u0142o jego okresowe banicje z miasta. By\u0107 mo\u017ce mia\u0142o to r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na to, \u017ce wbrew ustanowionym fundacjom ma\u0142\u017conkowie Moreel zostali pochowani najpierw na cmentarzu przy ko\u015bciele \u015bw. Jakuba. Dopiero po interwencji jednego z syn\u00f3w ich cia\u0142a spocz\u0119\u0142y przed o\u0142tarzem w kaplicy rodowej w 1504. Tryptyk Moreel\u00f3w jest wyrazem pobo\u017cno\u015bci rodowej, kt\u00f3rej ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 zapewniaj\u0105 nast\u0119pne pokolenia. Na zamkni\u0119tych skrzyd\u0142ach ukazano en grisaille<\/em> (czyli szaro\u015bciach imituj\u0105cych rze\u017aby) postaci \u015bw. Jerzego i \u015bw. Jana Chrzciciela. S\u0105 to patroni imienni syn\u00f3w Moreel\u00f3w, badacze przyjmuj\u0105, \u017ce ta cz\u0119\u015b\u0107 kompozycji jest wykonana na ich zlecenie w\u0142a\u015bnie ok. 1504. W ten spos\u00f3b zapewnili oni r\u00f3wnie\u017c sobie wieczn\u0105 pami\u0119\u0107 w\u015br\u00f3d \u017cyj\u0105cych i miejsce w ich modlitwach. <\/p>\n\n\n\n<\/a>
Hans Memling, Tryptyk Moreel\u00f3w<\/em>, 1484 \u2013 przed 1489, Memlingmuseum Sint-Janshospitaal<\/strong>, Brugia<\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/a>
Hans Memling, Willem Moreel <\/em>i Barbara van Vlaenderberch van Hertsvelde<\/em>, ok. 1482, <\/strong> Mus\u00e9es Royaux des Beaux-Art<\/strong>, Bruksela<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<\/a>
Hans Memling, Tryptyk Moreel\u00f3w<\/em>, 1484 \u2013 przed 1489, Memlingmuseum Sint-Janshospitaal<\/strong>, Brugia<\/strong> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<\/a>
Hans Memling, Tryptyk Moreel\u00f3w<\/em>, 1484 \u2013 przed 1489, <\/strong> Memlingmuseum Sint-Janshospitaal<\/strong>, Brugia<\/strong> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n